استفتائات (فارسى) — الصفحة ٥٩٦

لغات و اصطلاحات فقهى

ظن : حالت نفسانى بين قطع و شكّ متساوى الطرفين ، يعنى از شك بالاتر و از يقين و قطع پايين‌تر .

ظنّ مطلق : ظن از هر راهى كه به دست آمده باشد .

ظنّ معتبر : ظنّى كه اعتماد كردن به آن شرعاً جايز است و حجّت شرعى محسوب مىشود ، مثل ظن در ركعات نماز .

ظنون خاصّه : ظنون معتبر ، ظن هايى كه شارع آنها را معتبر مىداند ، ظن‌هايى كه حجّت هستند .

عادل : كسى كه مرتكب گناه كبيره نشود و اصرار بر گناه صغيره نكند و از كارهايى كه نشان دهندهء بى مبالاتى در امور دينى است ، اجتناب كند .

عبادات : جمع عبادت ( عبادت ) .

عبادت : عملى كه مربوط به بندگى انسان نسبت به خداوند است و در آن قصد قربت و امتثال امر پروردگار شرط است ، مثل نماز و روزه و چنانچه بدون اين قصد انجام شود ، مجزى نيست و كفايت نمىكند .

عتبات عاليات : مشاهد مشرّفه .

عُجب : خودبينى ، خودپسندى .

عدالت : صفتى كه شخص عادل آن را داراست ( عادل ) .

عدول :

1 - بازگشت از يك نيّت و تصميم به نيّت و تصميم ديگر ، مثل عدول در نيّت نماز كه نيّت را از نمازى كه مشغول به آن است به نماز ديگرى بر مىگرداند ، مانند عدول از نماز عصر به نماز ظهر و يا مثل عدول در تقليد كه تقليد از يك مرجع را ترك مىكند و از مرجع ديگر تقليد مىنمايد .

2 - جمع عادل ، مثل عدول مؤمنين كه به معناى شيعيان عادل است .

عذر شرعى : سبب و علّتى كه شرعاً مجوّز ترك كردن واجب و يا انجام دادن فعل حرام است ، مثل عذرهايى كه به سبب آنها مىتوان روزهء واجب را افطار كرد .

عرضى : غير اصلى ، آن چه كه جزء اصل و ذات شىء نباشد و بر شىء عارض شود . عرضى در مقابل ذاتى قرار دارد .

عرف : عادت و روش و فرهنگ عموم مردم .

عرفات : بيابانى در بيرون مكه كه حجّاج از ظهر روز نهم ذى الحجّه در آن جا وقوف مىكنند .

عرفى : منسوب به عرف ( عرف ) .

عزيمت : اگر وجوب يا استحباب كار واجب يا مستحبى در بعضى از مواقع ساقط شود و ديگر آن كار جايز نباشد ، گفته مىشود كه سقوط آن عزيمت است ، مثل ساقط شدن نماز چهار ركعتى در سفر و جايگزين شدن نماز دو ركعتى به جاى آن و يا ساقط شدن نافله‌هاى نمازهاى ظهر و عصر در سفر . در مقابل عزيمت ، رخصت قرار دارد .