استفتائات (فارسى) — الصفحة ٥٧٥

لغات و اصطلاحات فقهى

داخل وقت نماز است و شك دارد نمازش را خوانده يا نه كه در واقع ممكن است آن ظرف نجس باشد و اين فرد نيز نمازش را خوانده باشد و تكليفى نداشته باشد .

احكام واقعى : احكامى كه در واقع و حقيقت امر ، شارع مقدّس آنها را وضع كرده است . اين اصطلاح در مقابل احكام ظاهرى به كار برده مىشود .

احوط : مطابق با احتياط .

اخبار از حس : خبر دادن و آگاه نمودن به واسطهء حس كردن ، مثل اين كه چيز ديدنى را خودش ببيند و از آن خبر دهد و ديگران را آگاه نمايد و يا چيز شنيدنى را خودش بشنود و از آن خبر دهد ، به خلاف اخبار از حدس كه با حدس زدن مطلبى از آن خبر مىدهد و يا اخبار از روى بيّنه كه به واسطه گفتن دو نفر عادل به چيزى پى مىبرد و از آن خبر مىدهد .

اخفات : آرام و آهسته خواندن قرائت نماز .

اخفات در نماز ظهر و عصر ، بر مرد و زن واجب است .

ادا :

1 - به جا آوردن واجب در وقت معيّنى كه براى آن تعيين شده است ، مانند خواندن نماز صبح در بين طلوع فجر و طلوع آفتاب . در مقابل آن « قضا » قرار دارد كه انجام دادن واجب در خارج وقت معيّن شده براى آن است .

2 - پرداختن دَينى كه بر عهدهء انسان است ، مثل اداى خمس ، اداى كفّاره ، اداى قرض و . . . .

ادنى الحلّ : نزديك‌ترين نقطهء خارج از حرم به حرم كه در برخى از موارد از آن جا احرام بسته مىشود .

اذان اعلام : اذانى كه به وسيله آن از داخل شدن وقت نماز خبر داده مىشود .

اذكار و اقوال ( در نماز ) : ذكرها و كلماتى است كه در نماز گفته مىشود . اذكار و اقوال ، در مقابل افعال نماز ، مثل ركوع و سجده به كار برده مىشود .

اذن : اجازهء قبل از عمل .

اذن صريح : اجازه‌اى كه به آن تصريح شده و آشكار و روشن باشد .

اذن فحوى : اذن و اجازه‌اى كه صريح نباشد و از قرائن و شواهد به دست آيد .

ارباح مكاسب : هرگونه منافع و درآمدى كه از طريق كسب و تجارت و يا كارها و حرفه‌هاى گوناگون عايد انسان شود .

ارتداد : از دين برگشتن ، كافر شدن پس از مسلمانى .

ارتفاع قيمت : بالا رفتن قيمت .

ارتكاز : بودن و جا گرفتن چيزى در ذهن .

ارتماس : فرو بردن در آب .

اركان : ركن‌ها ؛ اركان نماز : واجباتى در نماز كه كم و زياد شدن آنها چه عمدى باشد و چه سهوى ، موجب بطلان نماز مىگردد .

از شمول . . . قاصر است : . . . را شامل نمىشود .

ازالهء نجاست : بر طرف كردن نجاست .