انه الحق (فارسى) — الصفحة ٩٤

انسان ح‌ى بن يقظان است فرزند پدرى به نام عقل كل ، و مادرى به نام نفس كل است

مشايخ علم مأثور است كه اميرالمؤمنين عليه السلام مظهر عقل كل است ، و سيده نساء عالمين فاطمه سلام الله عليها مظهر نفس كل . عقل در عالم كبير و صغير قائم بر نفس و نفس قائم به اوست ، و مرد مطلقا نمودارى از عقل ، و زن مطلقا نمودارى از نفس است الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ .

انسان هر چند از رحم طبيعت روييده است و در دامن آن پروريده شده است كه

وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ ثُمَّ جَعَلْناهُ نُطْفَةً فِي قَرارٍ مَكِينٍ و لكن اين نطفه نقطه ايست كه جفر جامع حروف اسرار هستى و بزرگترين كتاب آفاقى و انفسى و بهترين آيت كُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْناهُ فِي إِمامٍ مُبِينٍ مى گردد .

اين نطفه حبه ايست كه در آغاز از مزرعه نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ روييده شده است و لكن آن را از قدرت كامله إله ، قوه و منه ايست كه در تحت تربيت مربيان آنسوئى شجره طيبه طوبى مى گردد و از آن كل ثمرات مى رويد .

انسان من حيث هو انسان غذاى او علم و عمل است كه علم و عمل انسان سازند ، و در تحت تدبير و تسخير معلمان روحانى و مفارقات نورى به تدريج از قوه به فعل مى رسد و از مرتبه عقل هيولانى به عقل بالفعل و عقل مستفاد ارتقاء مى يابد .

نطفه انسانى آخرين صورت سلسله نزولى وجودى ممكنات است كه از همه آنها خلاصه گيرى و عصارى شده است و محتوى جميع قواى رقائق عالم كيانى بلكه حائز همه اصول و حقائق عالم