بررسى فقهى تلقيح مصنوعى (فارسى) — الصفحة ٧٨

الف . سند روايت

و گاهى نمىپذيرند ، و جايز است حديث او را به عنوان شاهد قرار دهيم .

خلاصه اين كه قاسم بن محمّد توثيق روشنى ندارد . تنها نكته در مورد او آن است كه اجلّايى چون : ابراهيم بن هاشم ، احمد بن محمّد برقى ، سعد بن عبد اللّه ، علىّ بن محمّد القاسانى و ديگران از او نقل روايت كرده‌اند « 1 » ، و همين امر شايد بتواند عدم توثيق او را جبران كند .

اشكال دوم :

در سند روايت آمده : « عن غير واحد من أصحابنا » ، كه اين افرادى كه با عنوان غير واحد آمده ، سه حالت براى آنها ممكن است : يا همه موثّق باشند ، يا بعضى موثّق و بعضى غير ثقه باشند ، و يا همهء آنها غير ثقه باشند . بنا بر صورت اوّل و دوّم ، سند روايت مشكلى نخواهد داشت ، امّا بنا بر صورت سوّم سند روايت غير معتبر خواهد بود .

2 . سند روايت در فقيه

صدوق اين روايت را در كتاب من لا يحضره الفقيه به صورت مرسل و بدون سند آورده و مىگويد : « قال النبي صلى الله عليه و آله » و سپس متن روايت را نقل كرده است .

در مورد مراسيل صدوق در كتاب فقيه ، سه ديدگاه وجود دارد :

ديدگاه اول :

بعضى از فقهاء با مراسيل صدوق همان برخورد را دارند كه با ديگر مراسيل دارند ، يعنى معتقدند اين مراسيل نيز از اعتبار ساقط و حجيّتى ندارند .

( 1 ) . معجم رجال الحديث 15 : 47 - 48 .