خود آموز نصاب (كليات نصاب الصبيان) (فارسى) — الصفحة ٥

القطعة الاولى فى بحر المتقارب المثمن المقصور

الله است و الله و رحمن خداى

دليل است و هادى تو گو رهنماى

محمد ستوده « 1 » امين استوار « 2 »

به قرآن ثنا « 3 » گفت وى را خداى

صحابة است ياران و آل اهل بيت

كه اسلام و دين شد از ايشان بپاى

سما « 4 » آسمان ارض وغبرا « 5 » زمين

محل و مكان و معان است جاى

سقر دوزخ و نار آتش ولى

چه جنت ؟ بهشت آخرت آنسراى

رئة شش قفا « 5 » حيره و رجه روى

فخذ ران عقب پاشنه رجل پاى

شفه « 6 » لب لسان چه ؟ زبان فم « 7 » دهان

يد و جارحه دست و حلقوم ناى

فرس اسب و بغل استر و سرج زين

بعير اشتر است و جرس چه ؟ دراى

رجل مرد و مرئه « 8 » زن و زوج جفت

غنى مالدار است و مسكين گداى

قنات است كاريز و عذب آب خوش

چه ينبوع ؟ چشمه حمأ است لاى « 9 »

( 1 ) ستوده بكسر اول بر وزن فزوده . ( 2 ) استوار بضم اول بر وزن خشگوار ( 3 ) ثناء بفتح اول و ثانى و الف ممدوده بمعنى ستايش نمودن است و در شعر براى ضرورت بالف مقصوره خوانده مىشود در اين شعر و بعد آن استخدام است . ( 4 ) سماء و غبراء هر دو باالف ممدوده است و لكن براى درست بودن وزن شعر هر دو را مقصوره بايد خواند و آسمان به سكون سين صحيح است . ( 5 ) شارح طالقانى گفته حير بكسر حاء حطى و اخفاء هاء فارسى ماوراء النهر است و در برهان قاطع گفته قفاهير بر وزن مشاهير صورت خوب و روى نيكو را گويند ظاهرا اين اشتباهى است از برهان . ( 6 ) شفه بفتح و كسر شين ( 7 ) فم بحركات فاء و تخفيف ميم منقلبه از واو ( 8 ) مرئه بحركات ميم ( 9 ) لاى فارسى است يعنى گل تيره و سياه كه در ته حوضها و جويها نشيند و معانى ديگر دارد كه اينجا مراد نيست .