خود آموز نصاب (كليات نصاب الصبيان) (فارسى) — الصفحة ٢١
القطعة الثامنة فى بحر المتقارب المثمن السالم
چه ابن آوى « 1 » و ثعلب شغال و روبه دان
سمك دگر « 2 » سرطان است ماهى و خرچنگ
جديد و غض و قشيب و بديع تازه و نو * شريجة همچو حنية كمال مقاتلة جنگ
چه طابه طيبة يثرب « 3 » مدينه ام قرى * چو بكة مكه شناس و صفا و مروة « 4 » دو سنگ
فراش « 5 » دان تو بساط و فراش پروانه
ابل شتر مغناطيس هست نوعى سنگ « 6 »
القطعة الثامنة فى بحر المتقارب المثمن السالم
القطعة الثامنة فى بحر المتقارب المثمن السالم
زشرم رخت لاله را داغ بر دل
زرشك قدت سرو را پاى در گل
فعولن فعولن فعولن فعول * تقارب از اين بحر گرديد حاصل
تراب و رغام و ثرى و خاك و طين گل * وطن جايگه كرم رز « 7 » ربع منزل « 8 »
ده اسبند در تاختن هر يكى را * به ترتيب نامى است روشن نه مشكل « 9 »
( 1 ) صحيح آن بفتح واو و الف مقصوره است و ليكن براى درست شدن شعر بكسر واو و بيا بايد خواند و او حيوانى است بيابانى برزخ ما بين گرگ و روباه همچو استر كه برزخ بين اسب و خر است شغال بفتح شين فارسى آنست روبه مخفف روباه واو حيوانيست معروف و بحيله گرى مشهور ( 2 ) مخفف ديگر ( 3 ) يعنى هر سه بمعنى مدينه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و على آله است ( 4 ) دو كوهى كه در مكه معظمه واقع است و حاجيان بين آن دو سعى كنند ( 5 ) گستردنى ترجمه آن به بساط بنا بر شهرت است چه آن نيز عربيست ( 6 ) سنگ آهن ربا ( 7 ) درخت انگور كه آن را تاك و مو نيز گويند ( 8 ) خانه و سراى منزل عربيست بنا بر شهرت تفسير شده ( 9 ) در اسب دوانى مسابقه مينهادند آن اسبى كه پيشتر از همه به مقصد و هدف ميرسيد او را مجلى نام نهادند و دوميرا مصلى به همان ترتيبى كه در شعر تالى تا آخر گفته و آنها را اسبهاى رهان گويند چه رهان بمعنى گر و نهادن است دوجه آن با مسابقه معلوم است و نام نهادن آنها را به اين اسمها وجه و مناسبتى با اصل لغت و مصدر آنها دارد .