انسان و قرآن (فارسى) — الصفحة ٨٣

تبرك به نقل چند حديث از غرر احاديث در درجات آيات قرآن

آنهاست ، و آن معانى نيز حقايق نوريه هستند كه به حسب تفاوت و مراتب عروجى و صعودى قرآن درجات‌اند . هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ . « 1 » وَ لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا . « 2 » لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ . « 3 » فَأُولئِكَ لَهُمُ الدَّرَجاتُ الْعُلى . « 4 » رَفِيعُ الدَّرَجاتِ . « 5 »

يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ . « 6 »

مطلب مهّم و مفتاح فهم اين‌گونه حقايق صادر از اهل بيت عصمت و طهارت اين است كه دانسته شود علم و عمل انسان سازند ، و انسان ، به حكم محكم اتحاد مدرك و مدرك ، آنچه را آموخت و بدان كار بست اندوختهء او است كه خود همان است ، لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى . ما تفصيل آن را در كتاب دروس اتحاد عاقل به معقول بيان كرده‌ايم و مبرهن نموده‌ايم و در اين رساله نيز به كلّياتى اشارت مىنماييم .

از حديث هفتم و هشتم مستفاد است كه مراد از نسيان سوره ضايع نمودن و ترك گفتن آن است يعنى بدان عمل ننمودن است .

در حديث سوم حضرت امام سجاد عليه السّلام آيات قرآن را تعبير به خزاين فرموده است و حق - سبحانه و تعالى - فرموده است وَ لِلَّهِ خَزائِنُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . « 7 » و فرمود : وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ . « 8 »

حال ، تدبّر شود كه از فرقان كتبى تنزيلى تا إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ فِي كِتابٍ مَكْنُونٍ لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ « 9 » را ، كه مخزن همه خزاين است ، چه اندازه عوالم و مراتب و مظاهر و درجات است . و از اينجا پى ببر كه نه فقط انسان داراى نفس ناطقهء مجرّد است ، بلكه نفس ناطقه را مقام فوق تجرّد است . خلاصه اينكه بنگر سعهء قلب انسانى تا چه حدّ است . نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ . « 10 »

از حديث دوم و نظاير آن مستفاد است كه انسان را بعد از انفصال از بدن

( 1 ) - آل عمران 3 : 163 . ( 2 ) - انعام 6 : 132 . ( 3 ) - انفال 8 : 4 . ( 4 ) - طه 20 : 75 . ( 5 ) - غافر 40 : 15 . ( 6 ) - مجادله 58 : 11 . ( 7 ) - منافقون 63 : 7 . ( 8 ) - حجر 15 : 21 . ( 9 ) - واقعه 56 : 77 و 79 . ( 10 ) - شعرا 26 : 193 و 194 .