دروس معرفت نفس (فارسى) — الصفحة ٥٩٤
درس صد و چهل و يكم
پروردگار است ، كارگزار آنانند ؟ حاجى ملا هادى سبزوارى در منظومه فرموده است :
بالرّبّ للنّحل المسدّسات * و للعناكب المثلّثات
و نيز گويد :
و صنم لزينة جا زبر جا * كان لنور ربّه انموذجا
كهذه الألوان فى الطّاوس * بل كان ما فى عالم المحسوس
و در قوهء مصوره گويد :
و قوة تفعل شكلا و خطط * طبعا لديهم ولدىّ ذا شطط
و در شرح آن فرمود : نسبت افعال عجيبهء مطابق حكمت و استادانه به قوهء بىشعور باطل است ، بلكه آن مستند به فرشتگانى است موكّل بر تدبير امور كه به تسخير امر خداى تعالى تدبير مىكنند ؛ و چنان كه گفتيم ، عقول مجرّد و ملائكه نزد حكما يكى هستند .
درس صد و چهل و يكم
درس صد و چهل و يكم
اين درس دنبالهء مطالب درس پيش است . از سخنان صاحب شوارق و مقالهء سبزوارى و علامه شعرانى ، كه در پيرامون عبارت خواجه نقل كرده‌ايم و همچنين از آراى ديگر حكماى الهى نتيجه حاصل مىشود كه قوهء مصوّره مانند ديگر قوى از قبيل هاضمه و غاذيه و ناميه و غيرهاست كه هر يك براى كارى است و همه در تحت تصرّف و تدبير و تسخير ملكوت‌اند . بنابراين قوهء مصوّره به حسب ذات خود باطل نيست ، بلكه اگر او را در كارش مستقل بدانيم سخنى باطل است . در اين موضوع تحقيق بيشترى در پيش است .
تبصره : مصوّره را به غير از قوهء مصوّره مذكور معنى ديگر هست كه در بحث تشريح قواى باطنى نفس به طور تفصيل و مشروح عنوان خواهيم كرد .
به ذكر مطالب درس قبل باز مىگرديم :