دروس معرفت نفس (فارسى) — الصفحة ٢١٩

درس پنجاه و ششم

نظامى بگوييم :

هر دم از اين باغ برى مىرسد * تازه‌تر از تازه‌ترى مىرسد

گزاف نگفته‌ايم . و يا به گفتهء همان جناب تمثّل بجوييم :

آن كس كه ز شهر آشنائيست * داند كه مَتاع ما كجائيست

ژاژ نخاييديم . بسيار از اين ذوات محترم كه نهالان اميد و آرزويم هستند و اين چنين در راه كسب معارف ساعى و جدّىاند خشنود و صميمانه سپاسگزارم ، زيرا چندانكه نازا از نداشتن فرزند پژمان است دانا از نداشتن آن ، دو صد چندان است .

آورده‌اند كه روزى يكى از شاگردان عيساى پيمبر وى را گفت : اى معلّم ! پدرم مرد اجازه فرما كه براى كفن و دفن بروم . عيسى فرمود : تو زنده‌اى از پى مرده مرو ، مرده را بگذار تا مردگان بردارند . حكيم ناصر خسرو در سعادتنامه نيكو فرموده است :

ببُر از جاهل ار چه خويش باشد * كه رنج وى ز راحت بيش باشد

مكن دل خوش به سود بيكرانش * كه صد سودش نَيَرزَد يك زيانش

و نيز در يكى از قصائد غرّايش چه خوش فرمود :

نبيند بر درخت اين جهان بار * مگر هشيار مرد ، اى مرد هشيار

درخت اين جهان را سوى دانا * خردمندست بار و بىخرد خار

اگر بار خِرَد داراى و گر نى * سپيدارى سپيدارى سپيدار

نماند جز درختى را خردمند * كه بارش گوهرست و برگ دينار

به از دينار و گوهر ، علم و حكمت * كزو دل روشنست و چشم بيدار

چرا خامش نباشى چون ندانى ؟ * برهنه چون كنى عورت به بازار ؟

چه تازى خر به پيش تازى اسبان ؟ * گرفتارى به جهل اندر گرفتار

ز جهل خويش چون عارت نيايد ؟ * چرا دارى همى ز آموختن عار ؟

به موضوع بحث بازگشت كنيم : چند دليل در اين كه نفس ناطقه وراى طبيعت است آورده‌ايم و به موجودى كه بيرون از ماده و احكام ماده است پى برده‌ايم كه نفس