گنجينه گوهر روان (فارسى) — الصفحة ٨٧

فصل دوم معرفي كتب و رسائلى در معرفت نفس ، و نقل ادله‌اى در مغايرت نفس و بدن

59 - عين في أن للإنسان معادين جميعا .

60 - عين في انواع الساعة و القلب و غيرهما .

61 - عين فى أن العلم و العمل جوهران .

62 - عين فى أن الجزاء في طول العلم و العمل بل هو أنفسهما .

63 - عين فى تجسّم الأعمال .

64 - عين في أنّ الإنسان في هذه النشأة نوع تحته افراد ، و في الآخرة جنس تحته أنواع .

65 - عين في أن لذّات النفس و آلامها في هذه النشأة من مقولة الانفعال ، و في الآخرة من مقولة الفعل .

66 - عين في التمكّن من معرفة النفس ، و العجز عن معرفتها .

اين بود عناوين شصت و ششگانه كتاب عيون مسائل النفس و شرح آن‌كه به عنوان مزيد استبصار حكايت كرده‌ايم .

راقم ، در موضوع معرفت نفس - به حمد اللّه تعالى - كتب و رسائل بسيار از مطبوع و مخطوط ديده و به دست آورده است . در معرفت برهانى اشارات و شفاء و اسفار را ، و در معرفت عرفانى فتوحات مكيّه ، و فصوص الحكم به شرح قيصرى ، و مصباح الأنس شرح ابن فنارى بر مفتاح الغيب را امهات و اصول يافته است .

پنج نمط اشارات كه نمط سوم و از هفتم تا آخر آنست ؛ و مسلك پنجم و تمامى مجلّد چهارم كتاب نفس اسفار در اين موضوع اهمّ ، اهميّت بسزا دارند . صدر المتألهين مسلك پنجم اسفار ، و جلد چهارم آن را در نفس و معادش نوشته است كه بايد گفت : « كلّ الصيد في جوف الفرأ » . اشارات و شفاء بر ممشاى مشّاء تمام ، و اسفار بر مبناى حكمت متعاليه فوق تمام است .

مصباح الأنس و تمهيد القواعد شرح بر قواعد التوحيد كه متن از ابو حامد تركه اصفهانى و شرح از صائن الدين على بن تركه است ، هريك در دو مسأله توحيد و معرفت نفس از ديدگاه عرفان قرآنى به خوبى بحث برهانى و استدلالى كرده‌اند .