گنجينه گوهر روان (فارسى) — الصفحة ٦٩
فصل دوم معرفي كتب و رسائلى در معرفت نفس ، و نقل ادله‌اى در مغايرت نفس و بدن
بطبع رسيده است « 1 » .
37 . كيخسرو شاهرخ كرمانى در كتاب « فروغ مزديسنى » « 2 » گويد : در اوستا و كتب پهلوى بعد ، بسى دلائل و براهين در باب بىزوالى روان آمده است و حق است زيرا اعتقاد در اين تعليم واجب و اصل اساس موادّ اخلاقى و روحانى است .
38 . حكماى هند در « كليله و دمنه » بابى بنام « باب الحمامة المطوّقة » كه اشارت و رمزى به نفس ناطقه است نوشته‌اند . حمامه كبوتر است كه به جهاتى نفس را بدان تشبيه مىفرمايند ؛ جناب شيخ رئيس در مطلع قصيده عينيه‌اش از نفس ناطقه انسانى تعبير به « ورقاء » يعنى كبوتر فرموده است :
هبطت اليك من المحلّ الأرفع * و رقاء ذات تعزّز و تمنّع
و نيز متأله سبزوارى در مطلع غزلى از ديوانش گفته است :
ألا يا أيّها الورقا ثرى تثوى اطلعن عنها * كه اندر عالم قدسى تو را باشد نشيمنها
عالم جليل مناوي متوفي 1031 ه ق ، قصيده عينيه شيخ را به تازى شرح كرده است ، اين شرح نخستين بار در سنه 1318 ه ق ، در مصر به طبع رسيده است .
ناگفته نماند كه چند رساله جناب شيخ رئيس در معرفت نفس ، در يك مجموعه به تحقيق و تقديم دكتر احمد فؤاد أهوانى در سنه 1371 ه ، بطبع رسيده است .
39 . حسن بن حمزه شيرازى معروف به شرف بلاسي كه از اكابر عرفاء قرن هفتم هجرى بوده است ، رساله‌اى به نام « تحفة الروح و الأنس فى معرفة الروح و النفس » نوشته است ؛ اين رساله با رساله ديگر آن جناب به نام « رسالة الأذكار الموصلة إلى حضرة نور الأنوار » به تحقيق و تعليق دكتر صالح عضيمة ، در سنه 1306 ه ، در پاريس به طبع رسيده است .
( 1 ) . شرح هدايه اثيريه : ط 1 - چاپ سنگى - ص 380 . ( 2 ) . فروغ مزديسنى : ص 166 .