گنجينه گوهر روان (فارسى) — الصفحة ٦٧

فصل دوم معرفي كتب و رسائلى در معرفت نفس ، و نقل ادله‌اى در مغايرت نفس و بدن

نفس آورده است ، سپس در فضائل نفس بحث كرده است . و حقّا كتابى است كه در موضوع خود اهميّت بسزا دارد . و اين كتاب همانست كه محقق طوسى جناب خواجه نصير الدين آن را به نام اخلاق ناصرى به فارسى ترجمه كرده است ، و در وصف آن گفته است :

بنفسي كتاب حاز كلّ فضيلة * و صار لتكميل البريّة ضامنا

مؤلفه قد ابرز الحق خالصا * بتأليفه من بعد ما كان كامنا

و وسمه باسم الطهارة قاضيا * به حق معناه و لم يك مائنا

لقد بذل المجهود للّه درّه * فما كان فى نصح الخلائق خائنا

يعنى : به جانم سوگند كه اين كتاب حائز همه برترى ، و ضامن تكميل خلق است . مؤلّف آن بدين تأليف حق خالص را كه پنهان بود آشكار ساخت . و در تسميه آن به « طهارة الأعراق » حق معنى را حكم كرده است و خلاف نگفته است . تمام كوشش را به كار برده است ، خداوند همواره او را پاداش دهاد كه در نصيحت خلايق خيانت نكرده است .

و ديگر كتاب « الفوز الأصغر » آن جناب - اعنى ابن مسكويه - است ، كه باصغر حجمش در اصل اصول اعتقادى كه معرفت خداى سبحان ، و معرفت نفس انسان است بسيار بسيار عظيم الشأن است . اين تراث علمى گرانقدر در 1325 ه ق ، در مصر بطبع رسيده است .

30 . فخر رازى را كتابى مانند كتاب مباحث مشرقيه وى به نام « المطالب العاليه » است ؛ در مطالب عاليه چنان در معرفت نفس بحث فرموده است كه ابو الفضائل شيخ بهائى آن را در شرح حديث چهلم كتاب گرانقدرش : « اربعين » ، نام برده است و بدين عبارت ستوده است : « ذهب اكثر العقلاء من الملّيين و الفلاسفة و لم ينكره إلّا فرقة قليلة كالقائلين بأن النفس هى المزاج و أمثالهم ممّن لا يعبأبهم و لا بكلامهم ، و الشواهد العقلية و النقلية على ذلك كثير ؛ و قد تضمن كتاب « المطالب العالية » منها ما لا يوجد في