گنجينه گوهر روان (فارسى) — الصفحة ٢٣٧

فصل چهارم چند دليل در فوق تجرّد عقلى و مقام لا يقفى نفس

همه عالم چو يك خمخانهء اوست * دل هرذرّه‌اى پيمانهء اوست

خرد مست و ملايك مست و جان مست * هوا مست و زمين مست و زمان مست

جهانى خلق ازو سرگشته دائم * ز خان و مان خود برگشته دائم

يكى از بوى دردش عاقل آمد * يكى از رنگ صافش ناقل آمد

يكى از نيم جرعه گشته صادق * يكى از يك صراحى گشته عاشق

يكى ديگر فروبرده به يك بار * خم و خمخانه و ساقى و ميخوار

كشيده جمله و مانده دهن باز * زهى دريا دل رند سرافراز

در آشاميده هستى را به يك بار * فراغت يافته ز اقرار و انكار

تبصره : إسناد خلاقيت و ايجاد به نفس ناطقه چنان‌كه عقلا ثابت است نقلا نيز ثابت است چنان‌كه در صحيفه إلهيه در اوائل سوره مباركه آل عمران آمده است : « أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنْفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْراً بِإِذْنِ اللَّهِ » كه حضرت عيسى عليه السّلام خلق و نفخ را به خود نسبت داده است ، و لكن فرمود : « بإذن اللّه » ، و اين إذن قولى و لفظى نيست كه در محاورات توده مردم متعارف است .

نهفته معنى نازك بسى است در خط يار * تو فهم آن نكنى اى اديب من دانم

و شمّه‌اى در اين‌باره جناب آقا على مدرّس - رضوان اللّه عليه - در كتاب شريف