گنجينه گوهر روان (فارسى) — الصفحة ١٣

مقدّمه : [ صد كلمه در معرفت نفس ]

تجرّد شناسد چه اين كه قرآن مجيد بيكران در ليله مباركه بنيهء محمّديه از غايت فسحت قلب و نهايت شرح صدرش به نزول دفعى فرود آمده است .

32 . آن‌كه در معرفت انسان و قرآن توغّل كند ، قرآن را صورت كتبيه انسان كامل شناسد ، و نظام هستى را صورت عينيّه او يابد .

33 . آن‌كه در صورت علميّه ، بدرستى تعقّل كند هم صورت علميه را و هم واهب و متّهب آن را عارى از مادّه و احكام آن مىيابد - يعنى اذعان مىكند كه صورت علميّه و وعاء تقرّر آن مطلقا چه مفيض و چه مستفيض ، فوق طبيعت و وراى آنند .

34 . آن‌كه در اعتلاى نفس از قوّه به فعل بينديشد كه هرچه داناتر مىشود براى اخذ معارف قوىتر آماده‌تر مىگردد ، پى مىبرد كه نفس را رتبت فوق تجرّد است - يعنى علاوه بر مجرّد بودنش حدّ يقف ندارد - ، و به سرّ اثر گرامى « يا من لا تزيده كثرة العطاء إلّا جودا و كرما » آگاه مىگردد .

35 . آن‌كه خطاب محمّدى را درست فهم كند كه انسانها براى اغتذاى از اين سفرهء إلهى دعوت شده‌اند ، قدر و مرتبت خود را شناسد و در راه استكمالش پويا و جويا گردد .

36 . آن‌كه در حقيقت علم ، درست تأمّل كند كه بصر نفس مىشود و او را از ظلمت به ضياء مىكشاند ، آگاه گردد كه نور علم ، نفس نفس و عين ذات او مىگردد ، و به سرّ اتحاد علم و عالم و معلوم به حسب وجود مىرسد .

37 . آن‌كه در آثار صفات و اخلاق انسانها ، و در احوال و افعال حيوانها دقيق شود ، حيوانها را تمثّلات ملكات انسانها مىيابد .

38 . آن‌كه در كتب مصنّفان و مؤلّفان فكر كند ، آنها را دليل بر تجرّد وعاى علم أعمّ از واهب و متّهب كه نفس است مىيابد .

39 . آن‌كه خود را ابدى شناخت فكر ابد مىكند .

40 . آن‌كه در طلب دقّت كند ، بين طالب و مطلوب مناسبتى مىيابد ، و پى مىبرد