خير الاثر در رد جبر و قدر (ودو رساله در كسب واقسام فاعل) (فارسى) — الصفحة ١٠١

توحيد ذاتى و صفاتى و افعالى

و شيخ الإسلام عبد اللّه انصارى ، رحمة اللّه عليه ، گفته است كه : « مرغ را چينه بايد و كودك را شير و شريعت را استاد و طريقت را پير . » .

و همو گفته است ، قدّس اللّه روحه ، كه : « دود ، از آتش ، و گرد ، از باد نشان چنان ندهد كه ظاهر از باطن ، و مريد از پير ، و شاگرد از استاد . » .

و در اين راه ، اوّل ، استادى بايد عالم و عامل و ناصح و مشفق تا علم شريعت از وى در آموزد . پس پيرى بايد عالم راه رفته و راه دان تا روش طريقت ، وى را تلقين و تعليم كند . پس اگر حق تعالى و تقدس را در حق سالك لطفى و عنايتى بود ، به سبب ارشاد پير و به بركت تعليم او راه حقيقت بر وى گشاده گرداند نيكو ، و الّا در راه دين و شريعت ، جاهل و نادان باشد كه راه دين بىعلم آن به سر نتوان برد .

ز ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ « 1 » وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ « 2 »

اين‌گونه آيات مىفرمايند كه هرچه خوبى و نيكويى به انسان مىرسد ، از جانب خداوند متعال است و بدى كه به انسان مىرسد ، از خود انسان و از اعمال و كسب دست اوست . در عين حال قرآن مىفرمايد : وَ إِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِكَ قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ فَما لِهؤُلاءِ الْقَوْمِ لا يَكادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثاً « 3 »

در اين آيت فرموده است همهء حسنه و سيئه من عند اللّه است . و نيز در چند آيه فرموده است : وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ و در سورهء مباركهء هود فرمود :

( 1 ) . النساء ( 4 ) : آيهء 80 . ( 2 ) . الشورى ( 42 ) : آيهء 31 . ( 3 ) . النساء ( 4 ) : آيهء 79 .