خلاصهء عبقات الانوار (حديث تشبيه) (فارسى) — الصفحة ٨٥

شرح حال ابوحاتم رازى

روايت كرده است ، گرد آوردم ؛ تعداد ايشان نزديك به سه هزار نفر رسيد . پسرش ، حافظ ، امام ، ابومحمّد ، عبدالرحمن بن ابىحاتم ، و يونس بن عبدالاعلى و گروه كثير ديگرى از او حديث نقل كرده‌اند .

خطيب مىگويد : ابوحاتم در شمار پيشوايان و حافظان و كسانى است كه احاديث را به دقّت ، ثبت و ضبط كرده‌اند .

خليلى مىگويد : ابوحاتم به اختلاف صحابه ، فقه تابعان و افراد پس از آنها دانا بود . از جدّم - نيز از گروهى كه از على بن ابراهيم قطّان حديث شنيده بودند - شنيدم كه مىگفت : كسى را جامع‌تر و فاضل‌تر از ابوحاتم نديدم .

على بن ابراهيم رازى مىگويد : شنيدم كه حسن بن حسين گفت : شنيدم كه ابوحاتم مىگفت : ابوزرعه مرا گفت : كسى را حريص‌تر از تو به حديث ، نديده‌ام .

گفتمش : پسرم عبدالرحمن نيز به حديث حريص است . گفت : هر كه به پدرش بماند ، ستم نكرده است .

رقّام مىگويد : از عبدالرحمن دربارهء بسيارى شنيدن حديث و پرسشهاى او از پدرش پرسيدم ، پاسخ داد : گاه وى غذا مىخورد و من بر او حديث مىخواندم ؛ او راه مىرفت و من بر او حديث مىخواندم ؛ او به قضاى حاجت مىرفت و من بر او حديث مىخواندم و گاه براى يافتن چيزى ، به خانه مىرفت و من بر او حديث مىخواندم .

ابن ابىحاتم مىنويسد : شنيدم يونس بن عبدالاعلى مىگفت : ابوزرعه و ابوحاتم پيشوايان خراسان‌اند ؛ سپس آنان را دعا كرد و گفت : بقاى آنها صلاح مسلمانان را در پى دارد .

محمّد بن حسين بن مكرم مىگويد : از حجّاج بن شاعر - در حالى كه از ابوزرعه و ابن واره و ابوجعفر دارمى ذكرى به ميان آورد - شنيدم : در مشرق ، كسى فاضل‌تر از ابوحاتم نيست .

حافظ عبدالرحمن بن خراش مىگويد : ابوحاتم از اهل امانت و معرفت بود .

هبة اللَّه لالكائى گفته است : ابوحاتم پيشوا ، حافظ و متقن بود . همچنين لالكائى