آداب و احكام كسب و كار (فارسى) — الصفحة ٣١
* ربا
اصبغ بن نباته مىگويد : شنيدم اميرمؤمنان 7 روى منبر سه مرتبه فرمود :
« يَا مَعْشَرَ التُّجَّارِ الْفِقْهَ ثُمَّ الْمَتْجَرَ الْفِقْهَ ثُمَّ الْمَتْجَرَ الْفِقْهَ ثُمَّ الْمَتْجَرَ وَ اللَّهِ لَلرِّبَا فِي هَذِهِ الْأُمَّةِ أَخْفَى مِنْ دَبِيبِ النَّمْلِ عَلَى الصَّفَا :
اى تجار ! اى كسبه ! اول مسئله بعد كسب و كار ، اول مسئله و فقه بعد كسب و كار ؛ زيرا به خدا قسم ربا در اين امت مخفىتر از صداى پاى مورچه روى سنگ صاف است » . « 1 »
مقصود اين است كه اگر كسى مسائل خريد و فروش را نداند ، بدون آن كه بخواهد گرفتار گناه بزرگ رباخوارى مىشود . از امام جواد عليه السلام نقل شده است :
مَن عَمِلَ عَلى غَيرِ عِلْمٍ افْسَدَ اكْثَرَ مِمّا يصْلِحُ .
هر كس بدون آگاهى از مسائل مربوط به موضوعى ، در آن گام نهد ، آنچه خراب مىكند بيشتر از چيزى است كه به دست مىآورد . « 2 » امام صادق عليه السلام فرمودند :
« مَنْ أَرَادَ التِّجَارَةَ فَلْيَتَفَقَّهْ فِي دِينِهِ لِيَعْلَمَ بِذَلِكَ مَا يَحِلُّ لَهُ مِمَّا يَحْرُمُ عَلَيْهِ وَ مَنْ لَمْ يَتَفَقَّهْ فِي دِينِهِ ثُمَّ اتَّجَرَ تَوَرَّطَ الشُّبُهَاتِ ؛ « 3 »
هر كس تصميم دارد به تجارت و كسب و كار بپردازد ، نخست بايد مسائل و احكام فقهى آن را ياد بگيرد تا حرام‌ها و حلال‌ها را تشخيص دهد و هركس بدون يادگيرى مسائل شرعى به كسب و كار مشغول شود ، گرفتار گناه و ناهنجارىها نخواهد شد .
نقل شده است كه حضرت اميرمؤمنان مىفرمود :
« لَا يَقْعُدَنَّ فِي السُّوقِ إِلَّا مَنْ يَعْقِلُ الشِّرَاءَ وَ الْبَيْعَ . « 4 »
نبايد كسى وارد ميدان كار رود ، مگر آن كه احكام و آداب خريد و فروش را بداند . »
امام صادق عليه السلام از حضرت على عليه السلام نقل كرده‌اند :
( 1 ) . وسائل ، 17 ، ص 381 . ( 2 ) . كافى ، ج 6 ، ص 44 . ( 3 ) . وسائل الشيعه ، ج 12 ، ص 283 . ( 4 ) . تهذيب ، ج 7 ، ص 5 .