ده رساله فارسى (فارسى) — الصفحة ٩٨
فلك نهم
17 - دائره نصف النهار در روايت هم تعبير به فلك شده است ، و هم به حلقه .
18 - فلك به مجموع هيأت عالم جسمانى نيز اطلاق شده است ، و در روايت نيز .
19 - ماه وسطى و ماه هلالى ، و تميز هر يك از ديگرى ، و تحقيق تام در اينكه ماه مبارك رمضان وسطى هميشه كامل است يعنى سى روز است ، بخلاف ماه مبارك رمضان هلالى كه گاهى سى روز است و گاهى بيست و نه روز .
20 - ارض قرآنى و ارض هيوى ، و تميز هر يك از ديگرى .
21 - در مدح منجّم و ذم آن ، يعنى منجّم الهى به معنى عالم به تنجيم ، و منجّمى كه كواكب را بذاتها مؤثر مىداند كه قائل به فلك است و به فلك آفرين اعتقاد و ايمان ندارد .
22 - بيان علم هيأت و علم تنجيم ، و تميز هر يك از ديگرى .
23 - در طبيعيات فلسفه بعد از آنكه افلاك مجسّمه را به معناى واقعى آن تلقّى كردهاند ، امتناع كون و فساد و خرق و التيام افلاك را پيش كشيدهاند ، و لكن سخن در اصل تخيّل افلاك مجسّمه است .
24 - در الهيات فلسفه ، بحث از افلاك مجسّم - اعنى آسمان جسمانى - در پيدايش كثرت از وحدت ، و ربط حادث به قديم و متغير به ثابت ، و نفوس فلكى و غايات آنها پيش آمده است كه هيچ يك برهان قاطع بر وجود واقعى فلك مجسّم نيست .
25 - مدار كوكبى كه نسبت به زمين اوج و حضيض دارد ، مشابه بيضى است .
26 - دانشمندان زمان ما با اينكه افلاك مجسّمه را انكار دارند ، حركات كواكب را به وجهى توجيه كردهاند كه نتيجه وجود افلاك مجسّم را قائلاند .
27 - نقل واقعهاى از كريستف كلمب ، و مشابه آن از خواجه طوسى ، و ثاليس