ده رساله فارسى (فارسى) — الصفحة ٣٧٩

طب و طبيب

مرا شهر و ده و كوه و در و دشت * به روى دلستانم هست گلگشت

حديث چشم با كوران چه گوئى * خدا را از خدا دوران چه جوئى

مناسب است كه برخى از فوائد مجالس درس طبّى جناب استاد علامه شعرانى به قلم آيد :

فرمود : كتب طبّ و تشريح و شعب رياضى لفظ وحشى و انسى به كار مىرود مراد از لفظ وحشى جانب بيرون صفحه كتاب و يا بدن انسان و يا عضو مخصوص موضوع تشريح و نظائر آنهاست ، و انسى در مقابل وحشى است .

مثلا شيخ در تشريح كتف از قانون چند بار اين دو لفظ را به كار برده است ؛ و الكتف تستدقّ من الجانب الوحشى . . . . « 1 »

و ابن نفيس در شرح تشريح قانون گويد :

العضلات المميلة للفخذ الى أحد الجانبين اعنى الوحشى و الانسى اكثر من المديرة له ، و سبب ذلك كثرة حاجة الانسان الى تمييل فخذه ، و قلة حاجته الى ادارته « 2 » . . . .

و فرمود : شرط به فتح شين و سكون راء تيغ زدن است و اسم آلت آن مشرط و مشراط است ، يقال : شرطه الحجام بمشرطه .

اگر در عبارتى حجامت بدون شرط آمده است معنى و مراد آن « بادكش كردن » است ؛ و اگر با شرط آمده است به معنى حجامت با تيغ زدن و خون گرفتن است .

مثلا در ألم صداع از شرح اسباب آمده است :

( 1 ) . قانون ، ص 25 ، چاپ رحلى . ( 2 ) . شرح تشريح قانون ، ص 248 ، چاپ مصر .