ده رساله فارسى (فارسى) — الصفحة ٣٣٣

اختلاف منظر و انكسار نور

نيشابورى بر آن را نقل كرده است . و بيرجندى نيز در فصل ثانى باب رابع شرح تذكره خواجه ، اشاره به بيان ساختنش نموده است .

در ساختن اين آلت ذات شعبتين ، روشنتر و بهتر از همه يحيى بن محمد بن ابى الشكر مغربى اندلسى در تحرير مجسطى بيان كرده است ، اگرچه تحرير خواجه هم محقّقانه و استادانه است .

ابن نديم در فهرست در ترجمه ابن ابى عبّاد محمد بن عيسى مكنّى به ابو الحسن گويد : و له من الكتب كتاب العمل بذات الشعبتين .

آلت ذات الشعبتين بدين صورتست كه ترسيم كرده‌ايم ، و از تعريف حقيقى ، و تشريح اعضاء و اسامى هر يك ، و دستور صنعت ، و نحوه به كار بردن آن به همين ترسيم اكتفاء مىكنيم ، ( ش 18 ) .

آن‌كه گفته است : « - ط ل - قوس اختلاف منظر قمر » و « - ط ك - اختلاف منظر عطارد » دانسته شد كه زاويه - ط د ل - زاويه مركزى قوس - ط ل - نيست تا - ط ل -