ده رساله فارسى (فارسى) — الصفحة ٢٨٥
اما فذلكه و خلاصهء بحث
يك درجه تحريف مانند يك نقطه تصحيف است ؛ گرگانى در ابدع البدايع آورده است كه مردى را ديدند گريان ، از سبب پرسيدند ، گفت : امروز با كنيزكان قدرى دوغ خورده‌ام ، از آن پس قرآن تلاوت كردم تا اين آيه : ( فاعتزلوا النساء في المخيض ) ( با خاء ) .
و ديگرى گفت كه پيغمبر عسل را در روز آدينه همى دوست داشت ، معلوم شد غسل را تصحيف كرد .
اما فذلكه و خلاصهء بحث
اما فذلكه و خلاصهء بحث
1 - قطبنما را به تازى بوصله و حك گويند و به فرانسوى بوسل « 1 » گويند .
2 - قطبنما در حقيقت نماينده جهت قطب مغناطيسى زمين است ، نه جهت قطب جغرافيايى آن .
3 - زمين را قطب شمال و جنوب جغرافيايى است كه دائره نصف‌النهار هر نقطه بر و بحر ، و خط نصف‌النهار در سطح آن ، كه خط زوال و خط شمال و جنوب است ، از آن دو قطب جغرافيايى مىگذرند ، و اين دو قطب ثابت‌اند .
4 - زمين را قطب شمال و جنوب مغناطيسى نيز هست كه بر جاى خود ثابت نيستند ، بلكه آنها را ميدان حركت مغناطيسى است .
5 - بر اثر ميدان چرخش و نوسان قطب مغناطيسى ، عقربه قطبنما گاهى با خط شمال و جنوب كه خط نصف‌النهار است مطابق است كه هر دو يك خط در سطح دائره نصف‌النهارند ، و گاهى با آن تقاطع مىكند ، و زاويهء انحراف قطب مغناطيسى
( 1 ) . Boussole