ده رساله فارسى (فارسى) — الصفحة ٢٣٨

كر

1 - العدد المضروب فى عدد آخر هو الذى يضعف بعدة آحاد المضروب فيه فيجتمع عدد .

2 - و العدد المربع هو المجتمع من ضرب عدد فى مثله و يحيط به عددان متساويان .

3 - و العدد المكعب هو المجتمع من ضرب عدد فى مربعه و يحيط به ثلاثة أعداد متساوية .

4 - و العدد المسطح هو المجتمع من ضرب عدد فى عدد و يحيط به عددان هما ضلعاه .

5 - و العدد المجسم هو المجتمع من ضرب عدد فى عدد مسطح ، و يحيط به ثلاثة اعداد هى اضلاعه .

1 - يعنى چون چهار را مثلا در پنج ضرب كنيم ، 4 را مضروب و 5 را مضروب فيه گوييم ، كه 4 به عدّت آحاد مضروب فيه - يعنى 5 بار - مضاعف شده است ، ( 20 5 4 ) . و مرادش از « فيجتمع عدد » حاصل ضرب است .

2 - و عدد مربع حاصل ضرب عددى در مثل خودش است ، و دو عدد متساوى با يكديگر بر آن محيطاند ، ( مثلا 16 4 4 ) .

بدان كه عبارت اخير در تعريف - اعنى و دو عدد متساوى با يكديگر بر آن محيطاند - حكمى از احكام مربع است نه اين‌كه تتمه تعريف مربع بوده باشد . و همچنين در تعريفات ديگر .

3 - و عدد مكعب حاصل ضرب عددى در مربع خودش است ، و سه عدد متساوى با يكديگر محيط بدانند ، ( مثلا 64 4 16 4 4 ) .

4 - و عدد مسطح حاصل ضرب عددى در عددى است ، و دو عدد كه دو ضلع