ده رساله فارسى (فارسى) — الصفحة ٢٢٣

تذنيب

تعالى يقول فى كتابه : إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى لِمَنْ كانَ لَهُ قَلْبٌ « 1 » يعنى عقل اهل معرفت از نفس ناطقه به طير و به ويژه به طوطى و كبوتر كه تازى آن ورقاء و حمامه است تعبير مىكنند . باب الحمامهء كليله و دمنه ، و قصيدهء عينيهء ابن سينا :

هبطت اليك من المحل الارفع * ورقا ذات تعزز و تمنع

و رسالة الطّير وى ، و منطق الطّير عطّار و امثال اين رسائل از ديگر دانشمندان شرح حال نفس ناطقه انسانىاند .

به حمد اللّه آگاهيد كه تكرار در تجلّى نيست ، كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ « 2 » هر دم در قلوب عارفان نظرى تازه دارد و در ديدهء آنان جلوه‌اى برون از اندازه . عارف بزرگوار مجدود بن آدم سنايى چه خوش فرمود :

عارفان هر دمى دو عيد كنند * عنكبوتان مگس قديد كنند

و نيز جناب خاقانى در اين باره نيكو گفته است :

تكرار تجلى بخداى متعال * نسبت كردن بنده شرّ است و و بال

زان روى كه تكرار عبث باشد و بس * فعل عبث از خالق افعال محال

برادرم در قرآن كريم آمده است : إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ . إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ « 3 » . شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ « 4 » . در روايات ، ليلة القدر در شهور رمضان و شعبان و رجب آمده است . و آن بزرگى كه گفته است هر شب ، شب قدر است اگر قدر بدانى ، شايد از اين روى گفته باشد كه همه صحيح است و اختلافى نباشد ، از اين روى كه طلوع و ظهور حقيقت ليلهء مباركهء قدر به اختلاف آفاق انفس

( 1 ) . ق / 38 . ( 2 ) . رحمن / 30 . ( 3 ) . دخان / 4 . ( 4 ) . بقره / 186 .