ده رساله فارسى (فارسى) — الصفحة ١٢١

فصل اول در حقيقت ملك و تمثل آن براى انسان ، و در بيان وحى است

مدت اخبار به شرح حال و تمثل اعمال مروان است . در تعليقاتم بر نهج گفته‌ام : ليس المقصود مجرد تصوير قصر المدة بل فى تلك الكلمة العلياء اشارة الى تمثل سريرة مروان كما لا يخفى على اهل الخطاب .

فى تفسير الامام عن الصادق عليه السّلام فى تفسير قوله تعالى إِيَّاكَ نَعْبُدُ : من لا يرى لعلى بن ابى طالب حقا صدقاته ممثلة له فى مثال الافاعى تنشهه و صلواته و عباداته ممثلة له فى مثال ( مثل - خ ل ) الزبانية تدفعه حتى تدعه الى جهنم دعا . نقلناه ملخصا .

و فى روح الجنان ، قال صلّى اللّه عليه و إله و سلّم : توضع الموازين القسط يوم القيامة فيؤتى عمل الرجل فيوضع فى ميزانه ، ثم يؤتى بشىء مثل الغمام أو مثل السحاب فيقال له :

أتدرى ما هذا ؟ فيقول لا ، فيقال : هذا العلم الذى علمته الناس فعملوا به بعدك . « 1 »

از اين گونه روايات در تمثلات از قبيل روايات وارده در تمثل اعمال انسانى در قبر و برزخ و قيامت بسيار است كه نقل آنها به طول مىانجامد .

و از اين قبيل است تمثلاتى كه در عالم رؤيا ديده مىشوند ، كه بسيارى از معانى در عالم رؤيا به صورتهايى مسانخ آن معانى متمثل مىشوند كه آن معانى را واقعا ذات خارجى مادى يا غير مادى نيست .

در نكاتم آمده است كه : گرگ در غدر و حيلت معروف است . دميرى در حيات الحيوان گويد : و صفته العرب باوصاف مختلفة فقالوا أغدر من ذئب الى أن قال : التعبير : تدل رؤيته على الكذب و الحيلة و العداوة للاهل و المكر بهم . مولوى محمد حسن در التأويل المحكم فى متشابه فصوص الحكم ، در اول فص يوسفى

( 1 ) . بحر المعارف مولى عبد الصمد همدانى ، ص 177 ، ط 1 .