كلمه عليا در توقيفيت اسماء (فارسى) — الصفحة ١٤

باب 3 [ در علت توقيفى بودن اسماء لفظى الهى در نزد متكلمان ]

شير او نوشد كه در نشو و نماست

چارق او پوشد كه او محتاج پاست

گر تو مردى را بخوانى فاطمه

گر چه يك جنسند مرد و زن همه

قصد خون تو كند تا ممكن است

گر چه خوش خوى و حليم و ساكن است

فاطمه مدح است در حق زنان

مرد را گويى بود زخم سنان

دست و پا در حق ما استايش است

در حق پاكى حق آلايش است

لم يلد لم يولد او را لايق است

والد و مولود را او خالق است

هر چه جسم آمد ولادت وصف اوست

هر چه مولود است او زين سوى جو است

زانكه از كون و فساد است و مهين

حادثست و محدثى خواهد چنين

متكلمان در توقيفيت اسماء لفظى دليل نقلى ندارند ، و نيز دليل عقلى كه برهان بر توقيفيت اسماء باشد در كتب كلاميه ديده نشده است ، و تنها دليلى كه اقامه كرده اند گفتار قاضى عضدايجى در مواقف است كه مذكور شد ، و چنان كه گفته ايم آن خود دليلى استحسانى و خطابى و اقناعى است ، نه برهانى . و ظاهر بعضى از روايات كه موهم توقيفيت است در فصول آينده گفته آيد .

خواجه طوسى در تجريد الاعتقاد بحثى از توقيفيت اسماء ، بلكه اشارتى بدان نفرموده است .

صدوق ابن بابويه در رساله اعتقادات سخنى از توقيفيت اسماء به ميان نياورده است ، و تفوه بدان نكرده است .

و همچنين شهيد اول محمد مكى در رساله اعتقاداتش اصلا متعرض به توقيفيت اسماء نشده است .

و نيز شيخ بهائى در رساله اعتقاداتش از توقيفيت اسماء چيزى نگفته است .

خواجه از مفاخر عالم علم ، و از اعاظم علماى اسلام است . آن جناب را به محقق و نصير الدين و استاد بشر و عقل حادى عشر ستوده اند ، و تجريدش به كتب كلامى وجه و اعتبار داده است و آن را در اعتقادات اماميه تصنيف فرموده است .

ابن بابويه از رؤساى محدثين اماميه ملقب به صدوق صاحب من لا يحضره الفقيه است كه يكى از جوامع روائى اماميه و از كتب اربعه آنان است ، و رساله ياد شده