يادنامه مفسر كبير استاد علامه طباطبائى (فارسى) — الصفحة ٥٢٨

نفس ناطقه انسانى و شئون و اطوار وجوديه او

اين نشاه ، نوع و در تحت آن افراد است ، و در نشاه آخرت جنس و در تحت آن انواع است . و از اين امر تعبير به تجسم اعمال مىكنند .

يا - تكامل برزخى انسان است .

يب - احوال او در قيامت كبرى است .

عالم جليل محمد دهدار قدس سره در رساله قضا و قدر در بيان سه امر - ح ، ط . ى - بيانى رسا دارد كه " از جمله ضروريات دانستن اين است كه هر فعلى و عملى صورتى دارد در عالم برزخ كه آن فعل بر آن صورت بر فاعلش ظاهر مىشود بعد از انتقال او به عالم برزخ و جزاء همين است كه انما هى اعمالكم ترد عليكم ، و جزاء بما كانوا يعملون ، و الناس مجزيون باعمالهم .

و نيز بايد دانست كه علم انسان مشخص روح است و عملش مشخص بدن او در نشاه اخروى پس هركه به صورت علم و عمل در نشاه اخروى برانگيخته مىشود چنانچه در اخبار و آثار وارد است به سبب خصوصيت خود كه او آنست هرجا كه باشد .

و سر آن آن است كه به موجب كريمه وَ قَدْ خَلَقَكُمْ أَطْواراً هر چيزى در وجود خود اطوار هست و هرطورى حكمى و صورتى دارد ، مثلا انگور را چون در خم كنى در اول حال جوش مىزند و تلخ مىشود و مسكر ، و در اينحال حكمش حرمت است و نجس