مجموعة رسائل — الجزء ٣، الصفحة ٠.٨
نظر فيض در باب سير وسلوك عرفانى وتفاوت آن با تصوّف وصوفىگرى
سال ديگر هم در آنجا ماند . سپس به شهر خود كاشان بازگشت ودر آنجا حوزهء درسى بر پا كرد . وى داراى شش فرزند بوده ، ويكى از فرزند أو به نام محمّد علم الهدى دانشمندى مشهور وصاحب تأليفاتى است . فيض كاشاني در سال 1091 در سن 84 سالگى دار فانى را وداع گفته است .
برخى از تذكره نويسان فيض كاشاني را به عنوان عارف - ونه صوفي - معرفى نموده‌اند .
محقّق محمّدباقر خوانسارى در روضات الجنات وشيخ عباس قمى در تتمة المنتهى وخود فيض در رساله‌هاى المحاكمة والإنصاف به اين مسأله پرداخته‌اند . اما عده‌اى أو را متهم به تصوّف نموده وشواهدى بر تصوف أو آورده‌اند . شيخ يوسف بحراني وشيخ حر عاملي از اين گروه مىباشند . آنچه مسلم است ، اين است كه فيض كاشاني داراى تفكّر عرفانى وراه وروش زاهدانه بوده است ، اين مسلك عرفانى همراه با أصيل دانستن سيرهء رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وأهل بيت عصمت وطهارت عليهم السلام است ، نه مسلك صوفيانه از نوع رايج ومطرود آن ، به عبارت ديگر فيض « عالم ربّانى » است . عامل اصلى مخالفت فقهاى قشرى وأهل ظاهر با فيض ديد عرفانى اوست وبايد مسائل فقهى وفتواهاى خلاف مشهور را عامل درجه دوم به حساب آورد .
شيخ يوسف بحراني در كتاب لؤلؤة البحرين در ترجمهء فيض مىگويد : « ملا محسن فيض ، شخصي فاضل ومحدّث ودر اخبارىگرى بسيار سخت ومتعصب است ، به گونه‌اى كه بر اجتهاد مجتهدان طعنه مىزند تا آنجا كه از كلمات أو نسبت فسق ، بلكه كفر به آنان استفاده مىشود . . . » « 1 » .
نظر فيض در باب سير وسلوك عرفانى وتفاوت آن با تصوّف وصوفىگرى
نظر فيض در باب سير وسلوك عرفانى وتفاوت آن با تصوّف وصوفىگرى
فيض در چند رساله وكتاب به تفاوت عرفان وتصوّف مىپردازد ، أو در آغاز رسالهء المحاكمة مىگويد : « چنان كه تحصيل علم ومعرفت راهى است به خدا ، همچنين زهد
( 1 ) - لؤلؤة البحرين ، ص 121 .