مجموعة رسائل — الجزء ٣، الصفحة ٤٥

[ 20 ] كلمة فيها إشارة إلى أنّ المقصد الأقصى من الخلق وجود الإنسان الكامل

از پشت پادشاهى مسجود جبرئيلى * ملك پدر بجويى اى بي نوا چه باشد « 1 »

فجعل « 2 » المخلوقات العالية والسافلة كلّها مسخّرة للإنسان مطيعة إيّاه ؛ كما قال سبحانه :

« وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومُ مُسَخَّراتٌ بِأَمْرِهِ » « 3 » ، « وَما ذَرَأَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُخْتَلِفاً أَلْوانُهُ » « 4 » ، « وَهُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْماً طَرِيًّا وَتَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَها » « 5 » . فأشار إلى تسخيره لنا الكواكب والحيوانات والنباتات والجمادات ، ثمّ أجمل وقال : « وَسَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الْأَرْضِ » « 6 » .

وقال : « وَسَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً » ، فكأنّ غير الإنسان إنّما خلق للإنسان ، والإنسان للكامل ، والكامل للأكمل ، والأكمل للَّه‌سبحانه .

يار را روى دل به سوى من است * منبع لطف رو به روى من است

نظر لطف هر كجا فكند * گوشهء چشم أو به سوى من است

بادهء كهنه در كدوى من است * مستى چرخ از سبوى من است

هفت دريا اگر شود پر مى * كمترين جرعهء گلوى من است

ماه بهر من است لاغر وزرد * مهر هم گرم جستجوى من است

بهر من مىدود سپهر برين * انجمش هم نثار كوى من است

نفس كلّى وعقل أول را * گردش آسيا ز جوى من است

عشق مشاطه‌اى است حسنم را * كون آيينه‌دار كوى من است

نفس كدبانوى است در حرمم * طبع هم راه رفت وروى من است

پاسبانى است عقل بر در من * وهم مسكين گداى كوى من است

هر چه جز حق به من بود محتاج * گر محب است وگر عدوى من است

( 1 ) - كليّات شمس تبريزى ، ص 255 . ( 2 ) - مر : وجعل . ( 3 ) - النحل : 12 . ( 4 ) - النحل : 13 . ( 5 ) - النحل : 14 . ( 6 ) - الجاثية : 13 .