به سوى آفريدگار (فارسى) — الصفحة ٨٣

ب . برهان اختراع

ما اجسام جمادى را مىبينيم كه پس از جماد بودن ، در آن ، حيات حادث مىگردد ، پس علم پيدا مىكنيم به اينكه كسى حيات را آفريده و آن را انعام فرموده است و او خداست .

آسمان‌ها با اين حركاتى كه در آنهاست كه لحظه‌اى از حركت ، آرام نمىگيرند ، مأمور هستند كه به آنچه در زمين است عنايتى نمايند و مسخر ما هستند و همين تسخير و مأموريت ( به حسب تكوين ) از جانب خداست ( چون يقين داريم كه از جانب خودشان يا ديگرى كه غير خدا باشد ، نيست ) .

اصل دوم اين است كه : هر مخترعى ، اختراع كننده‌اى دارد .

بنابر اين دو اصل ، وجود فاعل و مخترع ثابت مىشود . در « برهان اختراع » به عدد پديده‌ها ، بر وجود خدا دليل داريم .

سپس بعضى از آياتى را كه متضمن بيان اين دو برهان ( عنايت و اختراع ) مىباشد بيان مىكند و مىگويد : اما آياتى كه متضمن دلالت بر عنايت مىباشند مانند :

الَمْ نَجْعَلِ الأَرْضَ مِهاداً وَ الْجِبالَ اوْتاداً « 1 »

آيا زمين را به عنوان قرارگاه و كوه‌ها را به منزله ميخ‌ها ، قرار نداده‌ايم ؟

تا اين آيه :

وَ جَنّاتٍ الْفافاً « 2 »

و بوستان‌هاى به هم پيچيده .

( 1 ) . نبأ ، آيات 6 - 7 . ( 2 ) . نباء ، آيهء 16 . .