به سوى آفريدگار (فارسى) — الصفحة ٧٧

نظر لايبنيتز « 1 »

آيا مناسب است براى تأييد بحث ، آراى بعضى از فلاسفه نيز اضافه شود ؟ /

البته مناسب است اينك نظر چند تن از آنان را در ذيل مطالعه فرماييد :

لايبنيتز مىگويد : « هر حقيقتى را كه عقل به طور اثبات يا نفى تقرير مىكند ، بايد در اثبات يا نفى آن ، بر دو اصل عقلى ضرورى اعتماد كند :

1 . اصل تناقض

2 . اصل علت كافيه ( علت تامّه ) . »

و اين گونه توضيح مىدهد : « هر چه را كه ما تصوّر كنيم ، يا ممكن است يا ممتنع و يا واجب .

هر چيزى كه تصوّر وقوع آن موجب تناقض عقلى باشد ، مستحيل و « ممتنع » است .

هر چيزى كه تصور وقوع آن موجب تناقض عقلى نباشد ، « ممكن » است .

و هر چيزى كه تصوّر عدم آن ، موجب تناقض عقلى باشد « واجب الوجود » است .

همچنين هر چه را كه مىبينيم بر اساس قانون عليت بايد علتى داشته باشد

( 1 ) . Leibnitz .