ارث زوجه از زمين (فارسى) — الصفحة ٨٢
كلام شيخ طوسى ( رحمه الله ) در « الاستبصار » عدول از « النهاية » يا اعلام نظر نهايى ؟
آيا از ذكرِ كلام شيخ صدوق ( رحمه الله ) توسط شيخ طوسى ( رحمه الله ) در « الاستبصار » مىتوان چنين نتيجه گرفت كه : شيخ طوسى ( رحمه الله ) از فتواى خود در « النهاية » عدول كرده است ؟ يا اينكه بالعكس ، نحوه‌ى نقل شيخ طوسى ( رحمه الله ) و استناد به تأويل مرحوم صدوق ( رحمه الله ) در « الاستبصار » به معناى عدم قبول آن توسط شيخ طوسى ( رحمه الله ) است و شيخ ( رحمه الله ) از فتواى خود عدول نكرده است ؟
بررسى دو جواب
حال كه منشأ اشكال جنابابن ادريس ( رحمه الله ) و شبهه‌ى عدول مرحوم شيخ طوسى ( رحمه الله ) روشن شد ، در پاسخ به اينكه آيا شبهه‌يعدول صحيح است يا خير ، به ذكر دو جواب و بررسى آن‌ها مىپردازيم .
جواب اول
عده‌اى از فضلاى معاصر در « مجله‌ى فقه اهل بيت ( ع ) » چند پاسخ نقضى و حَلّى به شبهه‌يمرحوم ابن ادريس ( رحمه الله ) داده‌اند كه حاصل آن دو پاسخ ، چنين است :
پاسخ اول : اينكه كتاب فتوايى مرحوم شيخ طوسى ( رحمه الله ) « النهاية » و « المبسوط » است و « الاستبصار » كتاب فتوايى ايشان نيست ، بلكه شيخ ( رحمه الله ) آن را براى حل تعارض اخبار نگاشته است ؛ لذا براى شناخت فتواى شيخ ( رحمه الله ) بايد به كتاب « النهاية » مراجعه نمود .
پاسخ دوم : اينكه نقل عبارت مرحوم شيخ صدوق ( رحمه الله ) در كتاب « الاستبصار » مُشعر به عدم پذيرش قول ايشان توسط شيخ طوسى ( رحمه الله ) نيست و نيز دلالت بر انكار تفصيلى كه شيخ طوسى ( رحمه الله ) در نزاع دوم قائل شده بود ، نمىباشد .
به اصل عبارت ايشان توجه فرماييد :
« ومنه يظهر ان ما فعله بعض الفقهاء تاثرا بكلام السرائر من عد الشيخ ( رحمه الله ) من القائلين بعدم التفصيل لما فىاستبصاره ، بل و من المدعين للاجماع على ذلك فى خلافه . . . غريب جدا ، فان‌المدار والمعيار لاقتناص فتاوى الشيخ الاعظم ان ماهو كتاباه النهاية والمبسوط ،