نهج الولايه (بررسى مستند در شناخت امام زمان "ع") (فارسى) — الصفحة ٢٩
ولايت تكوينى و تشريعى
و در باب ديگر فتوحات گويد : لا يجوز ان يدان اللّه بالرأى و هو القول به غير حجة و برهان من كتاب و لا سنة و لا اجماع ، و اما القياس فلا اقول به و لا اقلد فيه جملة واحدة فما أوجب اللّه علينا الاخذ بقول احد غير رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم .
شيخ عربى در اين مقام مطابق مذهب طائفهء اماميه سخن گفته است و كلمات دال بر شيعهء اثنا عشريه بودن وى در كتب و رسايلش بسيار است ، از جمله دلايلى كه بر شيعه بودن وى احتجاج آوردهاند همين سخن او در رأى و قياس است كه نقل كردهايم .
علماى تسنن در اجراى احكام شرعيه دليل قياس را در مقابل كتاب و سنت و اجماع ، برهان مستقل دانسته عمل بر مقتضاى آن را متبع شمارند ، از آنجائى كه عقيده شيخ مخالف اعتقاد علماء جماعت بوده بر اين معنى انكار بليغ آورده مىگويد :
عمل نمودن بر رأى خود بدون دليل شرعى اگر جايز بود براى حضرت ختمى مرتبت كه منزلت و مقام عصمت داشت ، مجوّز مىشد ؛ با آنكه رأى شريف آن حضرت مسلما از احتمال زلت ، معصوم است خداى تعالى وى را در متابعت رأى خود به خطاب يا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ عتاب فرمود ، پس در اين صورت متابعت قياس كه در واقع رأى بدون دليل است احدى را مجور نخواهد بود .
و ما در رساله امامت كه در مجلد ثانى تكملة منهاج البراعة فى شرح نهج البلاغة آن را درج نمودهايم ، فى الجمله در نهى از عمل به قياس بحث كردهايم و رواياتى از اهل بيت عصمت و وحى نقل نمودهايم و بعضى از مطالب عقليه از آنها استفاده كردهايم .
و بدان چنان كه جز حق تعالى كسى حق تشريع ندارد ، همچنين حق تعيين