فرهنگ موضوعي احاديث امام مهدي ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٠.٦١٦
روايات خرابى بصره
دوران القادر بالله ، و بار دوم در ايام القائم بامر الله كه تمامى آن غرق شد ، و تنها قسمتى از مسجد جامع به مانند سينه‌ى پرنده بيرون ماند ، همان گونه كه اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) خبر دادند . آب از درياى فارس از جانب جزيره‌ى فرس و كوه سنام بدان سو آمد ، خانه‌هاى آن را ويران ساخت ، و هرچه در آن بود غرق نمود ، و بسيارى از اهالى آن از بين رفتند .
يكى از اين دو غرقه ، نزد اهل بصره معروف است و نسل به نسل آن را نقل مي‌كنند . »
روايات خرابى بصره
روايات خرابى بصره
روايات مربوط به خرابى بصره سه گروه است ؛ خرابى به جهت غرق شدن ، قيام صاحب زنج و فرو رفتن در زمين . دو مورد نخست در زمان عبّاسيان واقع شد .
اما ويرانيى كه آن را از علائم ظهور امام عصر ( عجل الله تعالى فرجه الشريف ) برشمرده‌اند ، عمده روايات آن دو مورد است ؛ ارشاد / 361 از امام صادق ( عليه السلام ) نقل مي‌نمايد : « مردم پيش از قيام قائم ( عليه السلام ) - به وسيله‌ى آتشى كه در آسمان آشكار مي‌گردد و نيز سرخيى كه آسمان را مي‌پوشاند ، فرو رفتن زمين در بغداد ، فرو رفتن زمين در بصره ، خون‌هايى كه در آن ريخته مي‌شود ، خانه‌هايش ويران مي‌شود ، هلاكتى به سراغ اهالى آن مي‌آيد ، و هراسى اهل عراق را فرا خواهد گرفت كه با وجود آن آرام و قرارى نخواهند داشت - از گناهانشان بازداشته مي‌شوند . » ( 1 )
اثبات الهداة 3 / 742 اين حديث را با اندكى تفاوت روايت مي‌كند ، در نقل ايشان سخن از آن است كه مناره‌ى بصره به زمين فرو مي‌رود ، كه دلالت مي‌كند اين امر در قسمتى محدود از آن واقع مي‌گردد و غير از واژگونى است .
روايت دوم : بصره از زمين‌هايى است كه در قرآن به واژگونى از آن ياد شده است ، يعنى زمين‌هايى كه با اهل خود گرفتار عذاب الهى شده‌اند و در زمين فرو رفته‌اند ، بصره سه بار واژگون شده و بار چهارم هنوز مانده است ، بحار الانوار 60 / 224 و ديگر مصادر از اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) نقل مي‌كنند : « اى منذر ! براى بصره سه نام ديگر در زُبُر اوّل آمده است كه كسى جز عالمان از آن آگاه نيست ؛ خريبه ، تدمر و مؤتفكه . . .
( 1 ) . و نيز اعلام الورى / 429 و اثبات الهداة 3 / 733