بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٢٨
5 - پيروى از آيات متشابه ممنوع است .
5 - پيروى از آيات متشابه ممنوع است .
5 - پيروى از آيات متشابه ممنوع است .
طرفداران عدم حجيت ظواهر قرآن باز مىگويند : عمل كردن به ظاهر قسمتى از آيات قرآن كه آيات « متشابه » و مشكل ناميده مىشوند ، از نظر خود قرآن ممنوع و نارواست . قرآن كسانى را كه از ظاهر چنين آياتى پيروى مىكنند ،
سخت به باد انتقاد مىگيرد و چنين مىگويد :
« مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَ أُخَرَ مُتَشَابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِى قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ » . ( سورهء آل عمران / 7 )
« قسمتى از آيات آن [ قرآن ] محكم ( صريح و روشن ) است كه اساس اين كتاب مىباشد و قسمتى ديگر متشابهات و سخنانى مشكل ، اما كسانى كه در دلشان انحراف است ، از آيات متشابه قرآن پيروى مىكنند » .
چون معلوم نيست كه خداوند ظواهر الفاظ قرآن را اراده كرده است و يا يك معنى ديگرى از آن الفاظ مراد و مقصود اوست . اين است كه اين‌گونه ظواهر ، از متشابهات محسوب مىشود ، اتّكا و عمل به آن‌ها روا و درست نمىباشد .
پاسخ :
معناى كلمهء « متشابه » واضح و روشن است ، هيچ‌گونه تشابه و اجمالى در معناى آن نيست ، « متشابه » لفظى را مىگويند كه داراى دو معنى و يا بيشتر از دو معنى باشد و هم اين معانى هم نسبت به آن لفظ در يك درجه بوده باشند به‌طورى كه وقتى آن لفظ گفته مىشود ، هريك از آن معناها يكسان و بدون تفاوت به ذهن شنونده تبادر و سبقت كند .
در اين‌گونه موارد شنونده و يا خواننده بايد توقف كند و هيچ‌يك از معناها را انتخاب نكند تا آن‌گاه كه قرينه و شاهدى به‌دست آيد و مقصود گوينده را معين و روشن سازد آن‌گاه از آن مقصود مشخص پيروى كند ، بنابراين معنا ، ظواهر الفاظ از