بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٩٥
معانى و تأويلات حروف هفتگانهء قرآن
6 - به‌طورى كه در داستان عمر و در بعضى از روايات گذشته آمده است ، مورد اين روايات ، اختلاف قاريان در كلمات قرآن مىباشد و بنابراين نظريه ، خود اين اختلاف يكى از حروف هفتگانه است ولى رسول خدا ( صلى الله عليه و آله و سلم ) احتياجى نداشت كه در مقام رفع خصومت و اختلاف آن‌ها ، با نازل شدن قرآن با هفت حرف اعتذار نمايد و آن را توجيه كند آيا ممكن است ، نازل نمودن جبرئيل يك حرف و دو حرف و سپس سه حرف و بالاخره هفت حرف را به اين اختلافات حمل كنيم ؟
خلاصه آنكه جزائرى در گفتارش در اين مقام راه انصاف را پيش گرفته ، آنجا كه مىگويد : « اقوال و نظريات دربارهء حروف هفتگانه زياد است و اكثر آن‌ها از حقيقت به‌دور . » گويا طرفداران اين نظريه‌ها از حديثى كه مىگويد : « قرآن با هفت حرف نازل شده » غفلت نموده و سپس آنچه را كه دلخواهشان بوده بر زبان رانده‌اند . « 1 »
هفتم : اختلاف در قرآن به شكل ديگر
مىگويند : منظور از حروف هفتگانه همان وجوه اختلاف در قرائات است ، به معناى ديگرى غير از آنچه در وجه ششم گذشت .
اين نظريه را زرقانى پذيرفته ، در « لوايح » از ابوالفضل رازى نقل نموده است كه اختلاف هر كلمه نمىتواند خارج از جهات هفتگانهء زير باشد :
اول : اختلاف در اسماء از نظر مفرد و تثنيه و جمع بودن و همچنين از نظر مذكر و مؤنث بودن .
دوم : اختلاف در افعال از نظر ماضى و مضارع و امر بودن .
سوم : اختلاف از لحاظ اعراب و حركات .
چهارم : اختلاف از لحاظ زياده و نقصان .
( 1 ) . تبيان 59 .