بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٩٣

معانى و تأويلات حروف هفتگانهء قرآن

2 - گاهى هم با تغيير « حركه » كلمه ، ساختمان و معناى آن نيز تغيير پيدا مىكند ، مانند : « رَبَّنا باعِدْ بَيْنَ أَسْفارِنا » كه كلمهء « باعد » با صيغهء ماضى و امر تلفظ مىشود .

3 - گاهى هم به‌سيلهء اختلاف و تغيير حروف يك كلمه صورت آن كلمه محفوظ مىماند ولى معنايش تغيير پيدا مىكند ، مانند « نُنْشِزُها » و « نٌنْشرُها » كه هم با « زاء » و هم با « راء » خوانده شده است .

4 - گاهى نيز صورت كلمه عوض مىشود ولى معنايش محفوظ مىماند ، مانند « كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ » كه عده‌اى آن را « كَالصَّوْفِ الْمَنْفُوشِ » خوانده‌اند و كلمه‌هاى « عِهْن » و « صَوْف » به يك معنى مىباشند .

5 - و گاه درثر اختلاف قرائت ، هم لفظ و هم معنى هر دو عوض مىشود ، مانند « وَ طَلْحٍ مَنْضُودٍ » كه « وَ طَلْعٍ

مَنْضُود » نيز خوانده شده است .

6 - و گاهى نيز تغيير قرائت با تقديم و تأخر يك كلمه واقع مىشود ، مانند « وَ جائتْ سَكْرَهءُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ » كه « وَ جائتْ سَكْرَهءُ الْحَقِّ بِالْمَوْتِ » نيز در بعضى از قرائت‌ها آمده است .

7 - و بالاخره گاهى هم تغيير با زيارت و نقصان حاصل مىشود ، مانند آيه‌هاى « تِسْعَ وَ تِسْعونَ نَعْجَهءً انْثى * وَ امَّا الْغُلامَ فَكانَ كافِراً وَ كانَ ابَواهُ مُؤمِنينَ * فَانَّ اللهِ مِنْ بَعْدِ اكْراهِهِنَّ لَهُنَّ غَفورٌ رَحيمٌ » كه در آيهء اولى « انثى » و در آيهء دومى كلمه‌هاى « كافراً » و « و كان » و در آيهء سومى « لَهُنَّ » اضافه گرديده است .

پاسخ : اين بود خلاصهء نظريهء پنجم در معنا و تفسير حروف هفتگانهء قرآن كه آن نيز از جهاتى مردود و غير قابل قبول مىباشد :

1 - اين تفسير در معناى حروف هفتگانه هيچ‌گونه دليل و گواهى ندارد ، به‌خصوص اينكه افراد مورد خطاب در روايات حروف هفتگانه اصلًا از اين‌گونه اختلاف قرائت‌ها اطلاعى نداشتند .