بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٩
اسرار آفرينش در قرآن
عالم نباتات است كه اشجار و نباتات به‌وسيلهء بادها تلقيح و بارور مىشوند و دراثر همان تلقيح است كه نباتات توليدمثل نموده ، ميوه‌ها و گل‌ها به‌وجود مىآيد .
قرآن كريم در اين مورد مىگويد :
« وَ أَرْسَلْنَا الرِّيَاحَ لَوَاقِحَ » . ( سورهء الحجر / 22 )
« ما بادها را براى بارور ساختن [ ابرها و گياهان ] فرستاديم » .
مفسرين گذشته تلقيح را به اعتبار اينكه در لغت به معناى حمل نيز آمده است ، به همان معنى گرفته ، اين آيه را چنين تفسير نموده‌اند : بادها را فرستاديم تا ابرها را حمل كنند و حركت دهند يا بادها را فرستاديم كه باران را در لابلاى ابرها حمل نمايند .
ولى اين گفتار در معناى آيه ، صحيح به نظر نمىرسد زيرا اولًا : تذكر اين نكته خيلى قابل توجه و حائز اهميت نبوده و درخور شأن قرآن مجيد نيست و ثانياً : اصلًا بادها ابرها را حمل نمىكنند ، بلكه آنها را از نقطه‌اى به نقطهء ديگر مىرانند .
بنابراين ، آيهء مذكور يك هدف عالىترى را تعقيب و ما را به يك حقيقت جالب علمى كه افكار گذشتگان از درك آن عاجز بود ، رهبرى مىنمايد ؛ آن حقيقت اين است كه اشجار و نباتات نيز مانند حيوانات به عمل لقاح و به هم رسيدن دو
ماد مخالف نيازمندند و بدون تلقيح نتيجه و ثمره‌اى نمىدهند ، توليد مثل و تكثير نوع نمىكنند .
عمل تلقيح گاهى به‌وسيلهء بادها انجام مىپذيرد به‌طورى كه در زردآلو ، صنوبر ، انار ، پرتقال ، پنبه ، حبوبات و امثال آنها تلقيح تنها به‌وسيلهء بادها انجام مىشود ، بدين صورت كه كيسه‌هاى داخل شكوفه‌ها بعد از رسيدن ، سر باز مىكنند و گردى كه ميان آنها است ، به‌وسيلهء بادها بر ماده گل‌ها افشانده مىشود و عمل لقاح انجام مىگيرد و ماده گل‌ها آبستن مىشوند و براى به‌وجود آوردن نتايج و نباتات ديگر آمادگى پيدا مىكنند .