مجموعة رسائل ( فارسى ) — الصفحة ٤٥

« مقالهء ثانيه » « در شرح بعضى از احوال پريشانى خود در اين‌دار ابتلاء »

كسى تواند فهميد كه صاحبِ دل باشد ، يا گوش فرا دارد و از گوينده شنود ، نه از خبر دهنده ، يعنى از اهل شُهود و حضور بود نه غايب و دور ، [ و ] غير اين دو نتواند فهميد ، « إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى لِمَنْ كانَ لَهُ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ وَ هُوَ شَهِيدٌ « 1 » » .

قصّهء عشق سروديم بسى * سوى ما گوش نيانداخت كسى

نالهء بيهده « 2 » تا چند توان * كو درين باديه فرياد رسى

نيست در روى زمين اهل دلى * نيست در زير فلك همنفسى

نيست در باغ جهان جز خارى * نيست در دور زمان غير خَسى

به سراپاى جهان گرديديم * آشناى دل ما كيست « 3 » كسى

رفته رفته زِ بَرِ ما رفتند * نيست جز ناله كنون همنفسى

بس دُر سرّ كه به منطق سُفتند * قدر آنها نبدانست كسى

جانشان بود ز صحراى دگر * تنشان بود مر آن را قفسى

[ نيست اكنون اثرى از تنشان * نيست اصلًا زِرَوانْشان نفسى « 4 » ]

نيست از شعلهء دِلْشان شررى * نيست از آتش جانْشان قَبسى

تنشان خاك شد و رفت به باد * شد روان نيز روان سوى كسى

نه از آن قافله گَردى پيدا * نه نشانى نه صداى جَرَسى

( 1 ) - سورهء ق : 37 . : « هرآينه در اين [ سخن كه گفته شد ] يادكردى است براى آنكه او را دل ( عقل بيدار ) باشد يا گوش فرا دارد و حاضر باشد » . ( 2 ) - الف و ب : « بيهوده » . ( 3 ) - الف و ب : « نيست » . ( 4 ) - در ديوان : « نيست اكنون ز روانشان نفسى » .