الإختصاص ( اختصاص ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٩١
[ وجوه سخن امام عليه السّلام ]
فرمود : اما در كتاب على چنين است : وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِيٍّ ( و لا محدث ) إِلَّا إِذا تَمَنَّى أَلْقَى الشَّيْطانُ فِي أُمْنِيَّتِهِ « 1 » .
پس گفتم : اما محدّث چيست ؟
فرمود : در گوشش صدايى چون صداى تشت مىپيچيد ، يا به دلش مىافتد و صدايى چون صداى افتادن زنجير در درون يك تشت مىشنود .
پرسيدم : پيامبر است ؟
فرمود : نه . همانند خضر و ذوالقرنين . « 2 »
[ وجوه سخن امام عليه السّلام ]
[ وجوه سخن امام عليه السّلام ]
* محمد بن حسين بن ابى الخطاب ، از نضر بن شعيب ، از عبد الغفار جازى ، از امام صادق عليه السّلام روايت كرده كه فرموده است :
من بر هفتاد وجه سخن مىگويم و براى هريك نيز برون شدى دارم . « 3 »
* احمد بن محمد بن عيسى ، از محمد بن اسماعيل بن بزيع ، از على بن نعمان ، از عبد اللّه ابن مسكان ، از عبد الاعلى بن اعين نقل كرده كه گفته است : من و على بن حنظله نزد امام صادق عليه السّلام رفتيم . على بن حنظله دربارهء مسأله‌اى از ايشان پرسيد و امام نيز در اين‌باره به وى پاسخ داد . على گفت : اگر چنين باشد چنان خواهد بود . پس امام عليه السّلام به وجهى ديگر پاسخ داد . ديگر بار على بن حنظله گفت : اگر چنين باشد چنين خواهد بود . امام عليه السّلام هم ديگر بار به وجهى ديگر پاسخ داد تا آن‌كه به چهار وجه پاسخ فرمود .
در اين هنگام على بن حنظله به من رو كرد و گفت : خوب مسأله را آموختيم !
امام صادق عليه السّلام او را از اين سخن بازداشت و فرمود : اى ابو الحسن ، چنين مگوى . تو مردى پرهيزگار هستى . برخى از چيزها تنگ عرصه‌اند و در آن‌ها تنها يك وجه روا است . وقت نماز جمعه از اين قبيل است ؛ نماز جمعه را تنها يك وقت است ، از زوال خورشيد . اما برخى چيزها گشاده‌عرصه‌اند و در آن‌ها وجوهى چند امكان‌پذير است ، و اين مسأله از اين قبيل است . به
( 1 ) . صرف‌نظر از واژه‌هاى داخل پرانتز ، متن آيهء 52 سوره حج است : و پيش از تو نيز هيچ رسول و پيامبرى را نفرستاديم جز اين‌كه هرگاه چيزى تلاوت مىنمود شيطان در تلاوتش القاى شبهه مىكرد . ( 2 ) . حديث را بنگريد در : بصائر الدرجات ، ص 344 و 393 ؛ بحار الانوار ، ج 26 ، ص 70 و 78 - م . ( 3 ) . حديث را بنگريد در : بصائر الدرجات ، ص 348 - 350 ؛ بحار الانوار ، ج 2 ص 198 - م .