قرآن در اسلام ( طبع جديد ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٩
و - چرا قرآن مجيد از دو راه ظاهر و باطن سخن گفته ؟
القاى معارف عاليه از خطر مأمون نيست تعليم خود را مناسب سطح ساده‌ترين فهم‌ها كه فهم عامه مردم است قرار داده و با زبان ساده عمومى سخن گفته است .
البته اين روش اين نتيجه را خواهد داد كه معارف عاليه معنويه با زبان ساده عمومى بيان شود و ظواهر الفاظ مطالب و وظايفى از سنخ حس و محسوس القا نمايد و معنويات در پشت پرده ظواهر قرار گرفته و از پشت اين پرده خود را فراخور حال افهام مختلفه به آنها نشان دهد و هر كس به حسب حال و اندازه درك خود از آنها بهره‌مند شود .
خداى متعال در كلام خود مىفرمايد :
« إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ * وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ » « 1 »
به درستى ما آن را قرآن عربى - عربى مقرو و خواندنى - قرار داديم تا شايد شما تعقل كنيد و به درستى آن در حالى كه در پيش ما در ام الكتاب است بلند ( دست افهام بشرى به آن نمىرسد ) و محكم است ( افهام در آن رخنه نمىكنند ) .
و باز در مثلى كه براى حق و باطل و ظرفيت افهام مىزند مىفرمايد :
« أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها » « 2 »
خدا از آسمان آبى نازل كرد پس - آب در - مسيل‌هاى مختلف - هر كدام به‌قدر - ظرفيت - خود روان شدند .
و پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله در حديث معروف خود مىفرمايد :
« انا معاشر الانبياء نكلم الناس على قدر عقوله »
؛ ما گروه‌هاى پيغمبران با مردم به اندازه عقل‌هاشان سخن مىگوييم .
نتيجه ديگرى كه از اين روش گرفته مىشود اين است كه بيانات قرآن مجيد نسبت
( 1 ) . زخرف ، آيه 4 ( 2 ) . رعد ، آيه 17