شأن نزول آيات قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٤٨

قصاص ، زندگى است

و كسى كه بعد از آن ، تجاوز كند ، عذاب دردناكى خواهد داشت .

و براى شما در قصاص ، حيات و زندگى است ، اى صاحبان خرد ! شايد شما تقوا پيشه كنيد .

شأن نزول :

قصاص ، زندگى است

قصاص ، زندگى است

عادت عرب جاهلى بر اين بود كه : اگر كسى از قبيله آنها كشته مىشد ، تصميم مىگرفتند تا آنجا كه قدرت دارند از قبيلهء قاتل بكشند ، و اين فكر تا آنجا پيش رفته بود كه حاضر بودند به خاطر كشته شدن يك فرد ، تمام طائفهء قاتل را نابود كنند ، آيهء فوق نازل شد ، و حكم عادلانهء قصاص را بيان كرد . « 1 »

اين حكم اسلامى ، در واقع حد وسطى بود ميان دو حكم مختلف كه در آن زمان وجود داشت .

بعضى قصاص را لازم مىدانستند و چيزى جز آن را مجاز نمىشمردند .

و بعضى تنها ديه را لازم مىشمردند ، اسلام قصاص را در صورت عدم رضايت اولياى مقتول ، و ديه را به هنگام رضايت طرفين قرار داد .

* * *

( ( 186 ) ) وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادي عَنِّي فَإِنِّي قَريبٌ أُجيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْيَسْتَجيبُوا لي وَ لْيُؤْمِنُوا بي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ

و هنگامى كه بندگان من ، از تو دربارهء من سؤال كنند ، ( بگو : ) من نزديكم ! دعاى دعاكننده را ، به هنگامى كه مرا مىخواند ، پاسخ مىگويم ! پس بايد دعوت مرا بپذيرند ، و به من ايمان بياورند ، تا راه يابند ( و به مقصد برسند ) !

( 1 ) مضمون اجمالى اين شأن نزول در مدارك ذيل آمده است : « تفسير قرطبى » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « تفسير ابن كثير » ، ج 1 ، ص 357 ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « درّ المنثور » ، ذيل آيهء مورد بحث .