كنوز المعزمين ( فارسى ) — الصفحة ٩٨
اشتقاق كلمهء افسون و اشتمال افسونها بر الفاظ فارسى
خوشبختانه پاره‌يى از الفاظ فارسى با وجود اينكه در ميان نااهلان دست بدست گشته هنوز صورت صحيح سالمش بيادگار مانده امّا اكثر كلمات چندان دستخوش تحريف و تصحيف شده كه صورت ياوه و هذيان به خود گرفته و بقول عوام به شكل لغت جنّيان در آمده است ! .
يكى از افسونهاى قديم ايران كه آثار اسلامى هم در آن اثر كرده رقيه يا رقعهء « 1 » كژدم است كه در كتب احكام نجوم و گاهنامه‌ها و تقاويم ذكر شده و صورت نسبة صحيح و اصيل آن را ابو ريحان بيرونى در كتاب الآثار - الباقيه به اين عبارت نقل فرموده است :
« بسم اللّه الرّحمن الرّحيم اسفندارمذ ماه اسفندارمذ روز بستم دم و رفت زير و زبر از همه جز ستوران بنام يزدان و بنام جم و افريدون بسم اللّه بآدم و حوّا حسبى اللّه وحده و كفى » .
يكى از مآخذ نگارنده در توجّه به دو نكتهء مزبور نوشتهء كتاب مفتاح السعاده است كه در حدود سال 948 تأليف شده « 2 » و بيقين مأخذ قديمتر داشته و از پيش خود چيزى ننوشته است .
1 - دربارهء اشتقاق كلمهء افسون مىنويسد اصلش مركّب است از دو كلمهء [ آب + سون ] و رقيه را بدين سبب آبسون [ افسون ] گفته‌اند كه غالبا او را دو كلمات آن را بر آب خوانده و دميده آن را بخورد آفت رسيده مانند مصروع و امثال آن ميدادند ، يا به روى مىپاشيدند ، و اين عمل را وسيلهء
( 1 ) - در كتب نجوم و تقاويم همه جا رقعهء كژدم نوشته‌اند و محتمل است كه اصلش رقيه باشد كه از قديم برقعه تبديل شده است ؟ ( 2 ) - خود مؤلّف تاريخ تأليف كتاب را در [ ج 1 ص 38 ] تصريح كرده و وفاتش بطورى كه در حواشى قبل نوشته شد در سنهء 962 واقع شده است :