قرآن مجيد مترجم مع تفسير حسينى ( فارسى ) — الصفحة ٧٨٠
سورة النور
كه دران چراغ است آن چراغ در شيشه است يعنى در قنديل است آن شيشه گويا ستارهء درخشنده است افروخته مىشود از روغن درختى با بركت كه عبارت از درخت زيتون است نه به سمت مشرق رونده و نه جانب مغرب رونده نزديك است كه زيت وى روشنى بدهد اگر چه نه رسيده باشدش آتش روشنى بر روشنىست راه مىنمايد خدا بنور خود هر كرا خواهد و بيان مىفرمايد خدا داستانها براى مردمان و خدا بر هر چيز داناست ( 35 )
فِيها مِصْباحٌ در ان طاق چراغى افروخته و نيك روشن و گويند مشكات انبوبه است از آهن كه در وسط قنديل باشد و بدين قول مصباح فتيله شعله باشد در انبوبه الْمِصْباحُ آن چراغ افروخته فِي زُجاجَةٍ در قنديلى از آبگينه الزُّجاجَةُ آن آبگينه به‌غايت صفا و لطافت كَأَنَّها كَوْكَبٌ گويا ستاره‌ايست دُرِّيٌّ درخشنده چون زهره و مشترى و آن آبگينه يعنى چراغى كه درو است يُوقَدُ افروخته شده است در ابتدا مِنْ شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ از روغن درخت با بركت بسيار زَيْتُونَةٍ كه آن زيتون است در زمين مقدس رسته و هفتاد پيغمبر عليهم السلام دعاى بركت برو خوانده‌اند از آن جمله ابراهيم خليل على نبينا و عليه السّلام لا شَرْقِيَّةٍ نه در جانب شرق است از معموره چون گنگ دژ و ديار چين و خطا وَ لا غَرْبِيَّةٍ و نه در طرف غرب از ان چون طنجه و طرطوس و ولايت قيروان بلكه منبت او اراضى و جبال ولايت شام است يا آنكه نه پيوسته در آفتاب است تا متحرق گردد و نه مدام در سايه تا ميوه او خام بماند بلكه هم از غايت تاب آفتاب بهره‌مند است و هم از حمايت وقايت سايه محفوظ حسن بصرى رح فرموده كه اصل اين شجره از بهشت است به دنيا آورده‌اند پس از اشجار اين عالم نيست كه وصف شرقى و غربى بر او اطلاق توان كرد يَكادُ زَيْتُها نزديك است كه روغن آن درخت يُضِيءُ روشنى دهد بنفس خود وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ و اگرچه نرسيده باشد بوى نارٌ آتشى يعنى درخشندگى و براقى بمشابه است كه بىآتش روشنائى بخشد نُورٌ عَلى نُورٍ روشنى افزوده بر روشنى يعنى صفاى زيت يار شده با نور چراغ و لطافت زجاجه بر ان افزوده در مشكات كه ضابط اشعّه و جامع انوارست يَهْدِي اللَّهُ راه مىنمايد خداى تعالى لِنُورِهِ بنور معرفت خود مَنْ يَشاءُ هرك را مىخواهد وَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ و مىزند خداى تعالى مثلها را يعنى معقولات را در صورت محسوسات بيان مىكند لِلنَّاسِ براى مردم تا زود دريابند و مقصود سخن بر ايشان هويدا گردد وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ و خداى به همه چيزها از دقايق معقولات و محسوسات و حقايق جليات و خفيات عَلِيمٌ داناست علماء را در باب اين تمثيل سخن بسيارست علّامة العلماء امام فخر الدين رازى رح در اسرار التنزيل فرموده كه مراد نور ايمان است كه حق سبحانه و تعالى تشبيه كرده سينه مؤمن را بمشكاة و دل او را در سينه بقنديل زجاجه در مشكات و ايمان را بچراغى افروخته در قنديل و قنديل را به كوكبى درخشنده و كلمه اخلاص را بشجره مبارك كه از تاب آفتاب و خوف ظلال و نوال رجا بهره دارد و نزديكست كه فيض كلمه بىآنكه بر زبان مؤمن گذرد عالم را منور كند چون اقرار به آن بر زبان جارى شد و تصديق جنان به آن يار گشت نمودار نور على نور بظهور رسيد و هم از كلمات امام است طيب اللّه روحه كه نور ايمان را به چراغ تشبيه كرد به جهت آنكه در هر خانه كه چراغ بود دزد پيرامن آن نگردد و همچنين در هر دل كه ايمان باشند شيطان را به دو راه نبود يا آنكه به چراغ داخل خانه روشن بود و از روزنهاى خانه پرتوى بخارج افتد و آن را نيز بخشد به همين منوال نور ايمان دل را روشن گرداند و از آنجا شعاع معرفت به روزنهاى حواس افتاده انوار طاعات بر اعضا و جوارح پديد آيد سيماهم فى وجوههم مصرع
سيماى هر كس از دل او مىدهد خبر
تشبيه فرموده دل مؤمن را به آبگينه تا آن را به سنگ ظلم و جفا نشكنند كه آبگينه شكسته هر كجا رسد ببرد و زخمى كه دل‌شكسته را زند مرهمى نپذيرد بيت
چون آبگينه اين دل مجروح نازكم * هر چند بيشتر شكنى تيزتر شود
گفته‌اند آن نور نور معرفت اسرار الهى است يعنى چراغ معرفت در زجاجه دل عارف و مشكات سينه او افروخته است از بركت زيت تلقين شجره وجود مبارك محمدى ص كه نه شرقى است و نه غربى بلكه مكّى است و مكّه ناف عالم و از فراگرفتن عارف آن اسرار تعليم سيّد ابرار از سر نور على نور معلوم توان كرد قولى آنست كه آن نور قرآن است و قلب مؤمن زجاجه و زبان او مشكات و قرآن مصباح و شجره وحى الهى كه نه مخلوق است و نه مختلق نزديكست كه هنوز قرآن ناخوانده دلائل و حجج لو بر همكنان واضح شود پس چون قرائت بدان كنند نور على نور شود و در روح الارواح آورده كه آن نور نور محمدى ص است مشكات آدم باشد و زجاجه نوح و زيتون ابراهيم كه به يهوديت مائل است چه يهود غرب را قبله ساخته‌اند و نه به نصرانيت چه نصارى روى بشرق آورده‌اند و مصباح حضرت پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّم يا مشكات ابراهيم است و زجاج اسماعيل و مصباح حضرت رسالت‌پناه ص و شجره شجره نبوّت كه نه كذب است و نه هزل يا مشكات سينه مشروح آن حضرت و زجاج دل صافى مطهر اوست و مصباح علم كامل او و شجره خلق شامل او كه نه در جانب غلو و افراط است و نه در طرف تقصير و تفريط اعتدال خير الامور اوسطها واقع شده و صراط سوى عبارت از ان است و در عين المعانى فرمود كه نور محبّت حبيب با نور خلت خليل نور على نورست بيت
پدر نور و پسر نوريست مشهور * ازينجا فهم كن نور على نور
بواقى نكات متعلقه بآية النور در جواهر التفسير به سبطى لايق مذكورست و مسطور و الى اللّه تصير الامور .