تحريرى بر اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسى ) — الصفحة ١٥٢

معماى حيات

ناشناخته جهان طبيعت به شمار مىرود ، با اين حال امتياز حيات انسان بر حيات حيوان و گياه روشن است .

در اين‌جا سه مسئله قابل بررسى است :

الف ) اصل حيات ؛

ب ) انحصار موجودات زنده به كرهء زمين ؛

ج ) چگونگى تكوين و پيدايش موجودات زنده ؛

همان‌گونه كه بيان شد اصل حيات ، امرى ناشناخته و مجهول است ، از اين‌رو تمام تعريف‌هايى كه از حيات شده ، در واقع تعريف به آثار و لوازم و خصوصيات مشترك حيات است . اين‌گونه تعريف‌ها به مثابه آن است كه بگوييم : برق ، چيزى است كه لامپ را روشن و يخچال را به كار مىاندازد و يا گفته شود : برق ، عبارت است از بمباران ذرات الكتريكى ؛ اما خود ذرات الكتريكى و روشنايى چيست ؟ ناشناخته باقى مىماند .

دربارهء مسئلهء دوم ، بسيارى از دانشمندان عقيده دارند كه پديدهء حيات ، رويداد انحصارى كره زمين نيست ؛ بلكه در اجرام كيهانى نيز موجودات زنده و خردمندى وجود دارد .

قرآن كريم و اولياى گران‌سنگ اسلامى در دنياى تاريك ديروز از اين راز نهان ، پرده برداشته‌اند . خداوند در قرآن مىفرمايد :

« وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّةٍ . . . » ؛ « 1 »

از نشانه‌هاى قدرت و حكمت پروردگار اين است كه آسمان‌ها و زمين و موجودات زنده را كه در اوج آسمان‌ها و كرهء زمين پراكنده ساخته ، آفريده است .

كلمهء « دابّه » به معناى موجود زنده است و در جنبندگان مادى به كار مىرود نه فرشتگان كه حياتشان روحانى و عارى از ماده مىباشد ، چرا كه خدا در آيه‌اى ديگر مىفرمايد :

( 1 ) . شورى ، آيهء 29 . .