تحريرى بر اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسى ) — الصفحة ١٤٤
2 . هدايت و راه‌يابى
ريشه‌هاى تمام فجور و امهات تقوا در نفس انسانى تعبيه شده است . فلاح و رستگار آن كسى است كه تهذيب نفس نمايد و بدبخت آن فردى است كه نفس را به حال خود رها سازد .
و هم مىفرمايد :
« وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ » ؛ « 1 »
دربارهء امامان هدايت مىفرمايد ما كارهاى نيك را به آنان وحى كرديم .
تا براى مردم الگويى باشند و به امت بياموزند .
و دربارهء خصوص پيامبران مىفرمايد :
« وَ ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْياً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجابٍ » ؛ « 2 »
و به بشر نرسيده است كه خدا با آن بىپرده و مستقيم سخن گويد مگر اين‌كه از طريق وحى يا از پشت پرده باشد يا توسط فرشته با او سخن بگويد .
و بالاخص دربارهء خاتم پيامبران صلى الله عليه و آله مىفرمايد :
« فَأَوْحى إِلى عَبْدِهِ ما أَوْحى » ؛ « 3 »
سپس به بنده‌اش آن‌چه كه لازم است وحى فرستاد .
اكنون ببينيم به چه دليل و از چه راهى مىتوانيم چنين هدايتى را در موجودات اثبات كنيم ؟
راه اثبات آن ، « ابداع و ابتكار » است . هرجا كه نوعى ابتكار ديده مىشود دليل بر وجود هدايت از نوع دوم است . لازمهء جبرى ساختمان منظم مادى اشياء ، « كار منظم و پيش‌بينى شده » است ولى ابداع و ابتكار نمىتواند محصول سازمان مادى و حركات پيش‌بينى شده باشد . ابداع و ابتكار نشانهء وابستگى به آينده و عدم وابستگى كامل به گذشته است .
( 1 ) . انبياء ، آيهء 73 . . ( 2 ) . شورى ، آيهء 51 . . ( 3 ) . نجم ، آيهء 10 . .