تحريرى بر اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسى ) — الصفحة ١٤٣
2 . هدايت و راه‌يابى
راجع به هدايت جمادات مىفرمايد :
« وَ أَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها » ؛ « 1 »
در هر آسمانى مقررات ويژهء آن را وحى نمود .
و هر كدام از كرات مطابق قانون در اين فضاى بىكران حركت مىكنند بدون اين‌كه تصادف و تصادمى صورت گيرد .
و دربارهء نباتات مىفرمايد :
« وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ » ؛ « 2 »
و ستاره و درخت براى خدا سجده مىبرند .
سجده به معناى خضوع بىحد و اطاعت تكوينى محض را مىرساند . ستاره و درخت هر دو طبق قانون الهى به جبر طبيعى مطيع قانون حق‌اند .
و دربارهء حيوانات مىفرمايد :
« وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ » ؛ « 3 »
پروردگارت به زنبور عسل وحى كرد تا از كوه‌ها خانه‌هاى خود را اتخاذ نمايد .
كندوى مسدس ساخته و مطابق نظام شگفت‌آور تحت مديريت ملكه بروند از گل‌ها استفاده كرده و عسل خالص بسازند و اگر روى گل خرزهره بنشيند محكوم به اعدام مىباشند و ممنوع‌الورود خواهند بود .
دربارهء انسان مىفرمايد :
« فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها » ؛ « 4 »
سوگند به جان آن‌كه جان را سامان داد و فجور و تقواى آن را به او الهام بخشيد .
( 1 ) . فصّلت ، آيهء 12 . . ( 2 ) . الرحمن ، آيهء 6 . . ( 3 ) . نحل ، آيهء 68 . . ( 4 ) . شمس ، آيهء 8 . .