غنا ، موسيقى ( عربي - فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٠.٣١
فصل دوم : اهميّت دانش فقه و دشواري افتا
ندارند و نمىتوانند معانى و مفاهيمى را كه به ذهنشان وارد مىشود مقدمه چينى كنند و از آنها نتيجه بگيرند يا صغرى و كبراى آنها را از هم تميز دهند . از اين رو علم كلام مناسب اين گونه افراد نيست . اينان در پاره‌اى از مسائل فقه نيز كند و ديريابند و علم اصول نيز بر آنها دشوار است و تنها به امورى كه نيازمند فكر و تحقيق نيست بسنده مىكنند و نيز به امورى كه به ذوق و نقل مىانجامد .
برخى از افراد و اذهان در برخورد با اخبار و تواريخ هيچ توجهى به قرائن صدق و كذب آنها ندارند و به نقل تنها و خالى از هر قرينه‌اى مىپردازند . نزد اينان اخبار متواتر مانند آحاد و راجح مانند مرجوح است . آنها سليم النفس ، ساده انديش و به همه چيز خوش گمانند .
براى اهل تحقيق ، درك دقيقترين دانشها و مشكلترين مسائل آسان است .
هر چند كه همين ذهن دقيق اهل تحقيق گاهى از درك لطافتهاى ادبى و زيباييهاى گفتارى ناتوان مىماند .
در حالى كه ذهن فقيه بايد مستعدّ درك همهء اين امور باشد ؛ زيرا فقه تمام اين اقسام را در بر مىگيرد . بر خلاف فلسفه و رياضى و نحو و غير اينها كه هر كدام به يك نوع استعداد خاص خود نياز دارد . لذا كمتر كسى آن مهارت كافى در فقه را مىيابد ، با اينكه طالبان اين رشته بر خلاف ساير رشته ها زيادند .
همچنين چون موضوع فقه « افعال مكلفين » است ، بايد ذهن فقيه به گونه‌اى باشد كه درك امور ذيل بر او آسان جلوه كند :
- اعداد و مساحتها و حساب .
- تاريخها و سيره ها .
- اخلاق مردم و عادتهاى آنان در نقل اتفاقات و نيز چگونگى تأثير اين عادات در تغيير وقايع .