دائرة المعارف فقه مقارن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٠٦

ب ) روايات

4 . « « إِنَّا جَعَلْنا ما عَلَى الْأَرْضِ زِينَةً لَها لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا » ؛ ما آنچه را روى زمين است زينت آن قرار داديم تا آنها را بيازماييم كه كدامينشان بهتر عمل مىكنند » . « 1 »

5 . « « وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما باطِلًا ذلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا » ؛ ما آسمان و زمين و آنچه را ميان آنها است بيهوده نيافريديم ، اين گمان كافران است » . « 2 »

6 . « « اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْماً » ؛ خداوند همان كسى است كه هفت آسمان را آفريد ، و از زمين نيز همانند آنها را ، فرمان او در ميان آنها پيوسته فرود مىآيد تا بدانيد خداوند بر هر چيز تواناست و علم او به همه چيز احاطه دارد » . « 3 »

7 . « « وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً واحِدَةً وَ لا يَزالُونَ مُخْتَلِفِينَ * إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ » ؛ و اگر پروردگارت مىخواست ، همهء مردم را يك امّت قرار مىداد ، ولى آنها همواره مختلفند . مگر كسى كه پروردگارت او را رحم كند و براى همين آنها را آفريد » . « 4 »

از مجموع اين آيات بدست مىآيد كه خلقت انسان‌ها ، مرگ و حيات آنها و آفرينش آسمان و زمين براى هدفى چون امتحان و تربيت و تكامل انسانها و آگاهى آنها از قدرت و علم خدا و مشمول رحمت الهى واقع شدن بوده است .

* * *

ب ) روايات

ب ) روايات

روايات فراوانى نيز از جانب رسول مكرم و امامان اهل بيت عليهم السلام وارد شده كه به هدفمندى جهان آفرينش به طور عام و انسان به طور خاصّ تصريح مىكند از جمله :

1 . در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مىخوانيم كه آن حضرت فرمود :

« اعملوا فكلٌّ ميسّر لما خُلِق له

؛ ( تا مىتوانيد ) عمل كنيد كه همهء انسان‌ها براى هدفى كه آفريده شده‌اند آمادگى دارند » .

« ابن ابى عمير » مىگويد : از امام « موسى بن جعفر عليهما السلام » از معناى حديث بالا سؤال كردم . امام در پاسخ فرمود :

« انّ اللَّه عزّ و جلّ خلق الجنّ و الانس ليعبدوه ، و لم يخلقهم ليعصوه ، و ذلك قوله عزّ و جلّ « وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ » فيسّر كلّا لما خلق له ، فويل لمن استحبّ العمى على الهدى

؛ خداوند بزرگ جن و انس را براى اين آفريده كه او را عبادت و اطاعت كنند ، نه آنكه نافرمانيش نمايند ، و اين همان است كه مىفرمايد : « وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ » ، و چون آنها را براى اطاعت آفريده ، راه را براى رسيدن به اين هدف براى آنان آسان و هموار ساخته است .

پس واى به حال كسانى كه ( چشم بر هم گذارند و )

( 1 ) . كهف ، آيهء 7 . ( 2 ) . ص ، آيهء 27 . ( 3 ) . طلاق ، آيهء 12 . ( 4 ) . هود ، آيات 118 و 119 .