اخلاق در قرآن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٤٧
ياد خدا و پرورش روح
جداگانه‌اى خواهيم داشت .
* * *
ياد خدا و پرورش روح
ياد خدا و پرورش روح
علماى اخلاق به پيروى از قرآن مجيد و روايات اسلامى اهمّيّت فوق‌العاده‌اى براى ذكر به عنوان يكى از شاخه‌هاى مهمّ عبادت در پاكسازى روح و جان و بيدارى و آگاهى و تهذيب نفس قائل هستند ؛ و براى هر مرحله از مراحل سير و سلوك ، اذكارى ذكر كرده‌اند ؛ مثلًا ، در مرحلهء توبه ، توجّه به ذكر « يا غَفَّارُ » و در مرحلهء محاسبهء نفس « يا حَسيبُ » و در مرحلهء جلب رحمتهاى اليه « يا رَحْمانُ ) و « يا رَحْيمُ » امثال آن .
اين اذكار به تناسب حالاتى است كه انسان دارد و مسيرهائى كه مىپيمايد ؛ ولى به عنوان ذكر مطلق كه در هر حالى خوب است ، نه به عنوان قصد ورود .
آرى ! ذكر خدا از بزرگترين عبادات و بهترين حسنات است و در برابر تهاجم وسوسه‌هاى نفس و نفوذ شيطان به انسان مصونيّت مىبخشد .
پرده‌هاى خودخواهى و غرور را كه بزرگترين دشمن سعادت انسان است مىدرد ، او را از خواب غفلت بيدار مىكند و از خطراتى كه سعادت وى را تهديد مىكند آگاه مىسازد .
ذكر خدا مانند دانه‌هاى حياتبخش باران است كه بر سرزمين روح و قلب انسان مىبارد و انواع بذرهاى فضيلت و تقوا را شكوفا و بارور مىسازد ، و هر اندازه دربارهء اهمّيّت اين عبادت سخن گفته شود باز كم است .
با اين اشاره به قرآن مجيد باز مىگرديم و اهمّيّت ذكر اللَّه را در آن جستجو مىكنيم :
1 - الَّذينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِاللَّهِ الا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ ( سورهء رعد ، آيهء 28 )
2 - اقِمِ الصَّلوةَ انَّ الصَّلَوةَ تَنْهى عَنِ الْفَحشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَلَذِكْرُ اللَّهِ اكْبَرُ ( سورهء عنكبوت ، آيهء 45 )
3 - انَّنِى انَا اللَّهُ لا الهَ الَّا انَا فَاعْبُدْنى وَ اقِمِ الصَّلَوةَ لِذِكْرِى ( سورهء طه ، آيهء 14 )
4 - اذْهَبْ انْتَ وَاخُوكَ بِآياتى وَ لا تَنِيا فى ذِكْرِى ( سورهء طه ، آيهء 42 )
5 - وَ مَنْ اعْرَضَ عَنْ ذِكْرى فَانَّ لَهُ مَعيشَةً ضَنْكا ( سورهء طه ، آيهء 124 )