اخلاق در قرآن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٩١

نشانه‌هاى رياكاران

خوشحال نباشد . » « 1 »

بهترين محك براى شناخت اعمال ريائى از غير ريائى همان معيارهائى است كه در روايات اسلامى آمده است ؛ از جمله :

1 - در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم كه فرمود : « امَّا عَلامَةُ الْمُرائِى فَارْبَعَةٌ : يَحْرُصُ فَى الْعَمَلِ لِلَّهِ اذا كانَ عِنْدَهُ احَدٌ وَ يَكْسِلُ اذا كانَ وَحْدَهُ وَ يَحْرُصُ فى كُلِّ امْرِهِ عَلَى الْمَحْمِدَةِ وَ يُحْسِنُ سَمْتهُ بِجُهْدِهِ ؛ امّا علامت رياكار چهار چيز است : هنگامى كه كسى نزد اوست تلاش مىكند اعمال الهى انجام دهد و هنگامى كه تنها شد در انجام عمل كسل است ! و در تمام كارهايش اصرار دارد مردم از او مدح و ستايش كنند ، و سعى مىكند ظاهرش را در نظر مردم خوب جلوه دهد . » « 2 »

2 - در حديث ديگرى همين معنى با تعبيرات جالب ديگرى از امير مؤمنان على عليه السلام نقل شده است فرمود :

« لِلْمُرائِى ارْبَعُ عَلاماتٍ : يَكْسِلُ اذا كانَ وَحْدَهُ وَيَنْشُطُ اذا كانَ فى النَّاسِ وَ يَزيدُ فى الْعَمَلِ اذا اثْنِىَ عَلَيْهِ وَيَنْقُصُ مِنْهُ اذا لَمُ يُثْنى عَلَيْهِ ؛

ريا كار چهار علامت دارد :

اگر تنها باشد اعمال خود را با كسالت انجام مىدهد ،

و اگر در ميان مردم باشد بانشاط انجام مىدهد ،

هرگاه او را مدح و ثنا گويند بر عملش مىافزايد ،

و هرگاه ثنا نگويند از آن مىكاهد ! » « 3 »

شبيه همين معنى از لقمان حكيم نيز نقل شده است . « 4 »

( 1 ) . محجّة البيضاء ، جلد 6 ، صفحهء 200 . ( 2 ) . تحف العقول ، صفحهء 17 . ( 3 ) . شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، جلد 2 ، صفحهء 180 . ( 4 ) . خصال ( مطابق نقل ميزان الحكمة ، جلد 2 ، صفحهء 1020 چاپ جديد . )